Bích Câu Đạo Quán
Đền · Thành phố Hà Nội
Nội dung tổng quan bên dưới đang chờ biên tập viên kiểm chứng lại với nguồn xác thực — tham khảo, chưa đảm bảo chính xác 100%.
Bích Câu Đạo Quán (còn gọi là Đền Bích Câu) tọa lạc tại số 14 phố Cát Linh, quận Đống Đa, Hà Nội. Nơi đây là một di tích Đạo giáo cổ kính và hiếm hoi của vùng đất Thăng Long nghìn năm văn hiến, nổi danh trong văn hóa dân gian qua thi khúc truyền kỳ 'Bích Câu kỳ ngộ' về mối tình giữa chàng thư sinh nghèo Trần Tú Uyên và nàng tiên Giáng Kiều. Được khởi dựng từ thời Hậu Lê và bảo tồn qua các triều đại, đạo quán mang đậm dấu ấn giao thoa giữa tư tưởng Đạo giáo tu tiên, đạo Nho và tín ngưỡng bản địa, đồng thời là một di tích văn hóa lịch sử quốc gia tiêu biểu của thủ đô.
Bích Câu Đạo Quán ở đâu?
14, Phố Cát Linh, Đống Đa, Thành phố Hà Nội.
Tọa độ: 21.0287143, 105.8327417
Tọa lạc tại số 14 phố Cát Linh, phường Cát Linh, quận Đống Đa, cách hồ Hoàn Kiếm khoảng 3 km về phía Tây. Điểm di tích nằm ngay gần ga Cát Linh (tuyến đường sắt đô thị 2A Cát Linh - Hà Đông) và các trục giao thông Giảng Võ, Tôn Đức Thắng; người viếng thăm có thể dễ dàng tiếp cận bằng xe buýt nội đô, tàu điện trên cao, xe máy hoặc ô tô cá nhân.
Bích Câu Đạo Quán thờ ai?
- Trần Tú Uyên (Uyên Dĩ Chân Nhân) — Thần chủ / Tiên nhân. Nhân vật trung tâm trong truyền thuyết Bích Câu kỳ ngộ, người trần tu tiên đắc đạo bay về trời.
- Giáng Kiều Tiên nương — Tiên nhân phối thờ. Tiên nữ hạ phàm kết duyên cùng Tú Uyên rồi cùng bay về cõi tiên.
- Tam Thanh (Ngọc Thanh, Thượng Thanh, Thái Thanh) — Thần tối cao của Đạo giáo. Được tôn thờ theo quy cách của một Đạo quán Đạo giáo chính thống.
- Tam Tòa Thánh Mẫu — Thần linh Tín ngưỡng thờ Mẫu. Phối thờ do ảnh hưởng của quá trình giao thoa Tam giáo và tín ngưỡng dân gian bản địa.
Bích Câu Đạo Quán có mấy bàn thờ?
3 ban thờ chính.
- Ban Chính điện (Tam Thanh và Nhị vị Chân Tiên Tú Uyên - Giáng Kiều) — Nằm tại trung tâm hậu cung, đặt tượng Tam Thanh Tôn Thần cùng tượng Chân nhân Tú Uyên và Giáng Kiều Tiên nương.
- Ban Công đồng / Tiên Hiền — Khu vực tiền tế, thờ chư vị chân tiên, thần linh bảo hộ và các bậc tiền bối khai sáng di tích.
- Ban Mẫu — Gian bên phối thờ Tam Tòa Thánh Mẫu và chư vị Thánh Tứ Phủ theo tín ngưỡng dân gian.
Lễ hội chính của Bích Câu Đạo Quán vào thời điểm nào?
Ngày 12 tháng 2 âm lịch — Lễ hội truyền thống kỷ niệm ngày thành đạo, thoát hóa thăng tiên của chàng Tú Uyên và nàng Giáng Kiều; ngày hội có nghi thức tế lễ, dâng hương, ngâm thơ và sinh hoạt văn hóa dân gian.
Kinh nghiệm hành lễ
Cách sắm lễ: Nên sắm lễ chay thanh tịnh gồm hương, hoa tươi sen hoặc cúc, quả ngọt chín mọng, trà, nước tinh khiết, bánh oản. Tuyệt đối không dâng lễ mặn lên các ban thờ Tiên, Tam Thanh; lễ mặn (nếu có thói quen sắm) chỉ được phép đặt tại ban Hạ ban/Thần linh ngoại hộ nếu ban quản lý cho phép.
Cách dâng lễ: Dâng lễ theo trật tự từ Chính điện thờ Tam Thanh và nhị vị Chân tiên trước, sau đó đến ban Tiền tế và ban Mẫu; giữ tâm thế trang nghiêm, y phục lịch sự kín đáo, tránh ồn ào trong không gian tôn nghiêm của đạo quán.
Cách hạ lễ: Chờ tàn hết một tuần nhang mới vái lạy xin phép hạ lễ, hóa sớ điệp (nếu có) tại khu vực lò hóa vàng quy định.
Văn khấn tham khảo
Văn khấn tham khảo chung theo loại hình tín ngưỡng, không phải văn bản chính thức của di tích.
Nam mô Tiêu Tai Diên Thọ Dược Sư Lưu Ly Quang Phật. Nam mô Đại Từ Đại Bi Tầm Thanh Cứu Khổ Cứu Nạn Quán Thế Âm Bồ Tát. Kính lạy Vô Thượng Diệu Cảnh Thánh Lăng, Tam Thanh Thiên Tôn, Ngọc Hoàng Thượng Đế. Kính lạy Uyên Dĩ Chân Nhân Tú Uyên tiên tử, Giáng Kiều tiên nương, chư vị Tiên thánh tại Bích Câu Đạo Quán. Con tên là..., ngụ tại... Hôm nay nhân ngày..., thành tâm sắm sửa hương hoa lễ vật, thắp nén tâm hương dâng trước Phật thánh, Tiên linh. Cúi xin chư vị chứng giám lòng thành, phù hộ độ trì cho gia quyến bình an, sở cầu như ý, gia đạo hưng long, vạn sự hanh thông. Dãi tấm lòng thành, cúi xin chứng giám.
Thông tin tổng quan
Là một trong những Đạo quán hiếm hoi của Đạo giáo còn bảo tồn được tại Thăng Long - Hà Nội, gắn liền với di sản văn học dân gian kinh điển 'Bích Câu kỳ ngộ', đồng thời từng là trung tâm sinh hoạt thi ca, ca trù truyền thống của đất kinh kỳ.
Năm khởi dựng: Thế kỷ XV (thời Hậu Lê)
Kiến trúc: Bao gồm cổng Tam quan, hoa viên sân tiền, Tiền tế và Hậu cung bố cục kiểu chuôi vồ (chữ Đinh), kết cấu khung gỗ truyền thống chạm lộng hoa văn rồng cúc thời Nguyễn; trong quán lưu giữ nhiều văn bia cổ ghi chép sự tích và nghệ thuật tạc tượng gỗ độc đáo.
Xếp hạng di tích: Được xếp hạng Di tích Lịch sử - Văn hóa quốc gia theo Quyết định số 168-VH/QĐ ngày 02/03/1990 của Bộ Văn hóa - Thông tin.