Cementerio militar franco-español de Y Pha Nho
Đài tưởng niệm · Thành phố Đà Nẵng
Nội dung tổng quan bên dưới đang chờ biên tập viên kiểm chứng lại với nguồn xác thực — tham khảo, chưa đảm bảo chính xác 100%.
Nghĩa trang quân đội Pháp - Tây Ban Nha (thường gọi là Nghĩa địa Y Pha Nho, phỏng theo âm dịch cổ của 'España') tọa lạc tại triền đồi Tiên Sa thuộc bán đảo Sơn Trà, thành phố Đà Nẵng. Đây là nơi an táng các sĩ quan và binh lính thuộc lực lượng viễn chinh liên quân Pháp - Tây Ban Nha tử trận hoặc chết vì dịch bệnh trong cuộc tấn công vào Đà Nẵng từ năm 1858 đến năm 1860. Quần thể gồm một nhà nguyện tưởng niệm nhỏ cùng các bia mộ, hầm hài cốt, là chứng tích phản ánh giai đoạn mở đầu của cuộc xâm lăng thực dân và tinh thần kháng cự của quân dân triều Nguyễn.
Cementerio militar franco-español de Y Pha Nho ở đâu?
Tại Thành phố Đà Nẵng.
Tọa độ: 16.1223304, 108.2200384
Từ trung tâm thành phố Đà Nẵng (khu vực cầu Sông Hàn), đi theo đường Ngô Quyền rồi nối tiếp vào đường Yết Kiêu hướng về phía Cảng Tiên Sa (khoảng 10–12 km, mất khoảng 20–25 phút di chuyển bằng xe máy hoặc ô tô). Di tích tọa lạc trên sườn đồi gần khu vực cảng Tiên Sa, thuộc phường Thọ Quang, quận Sơn Trà.
Nhân vật lịch sử liên quan
- Charles Rigault de Genouilly — Đô đốc Hải quân Pháp. Tổng chỉ huy liên quân Pháp - Tây Ban Nha nổ súng tấn công vịnh Đà Nẵng vào tháng 9 năm 1858, mở đầu chiến tranh xâm lược Việt Nam.
- Bernardo Ruiz de Lanzarós — Đại tá quân đội Tây Ban Nha. Chỉ huy lực lượng viễn chinh Tây Ban Nha phối hợp với quân Pháp tham gia tấn công Đà Nẵng (1858–1860).
- Nguyễn Tri Phương — Thống đốc Quân vụ triều Nguyễn. Tổng chỉ huy quân đội triều đình và dân binh tổ chức phòng tuyến, thực hiện chiến thuật vườn không nhà trống bao vây khiến liên quân sa lầy và chịu thương vong nặng nề.
Sự kiện lịch sử gắn với Cementerio militar franco-español de Y Pha Nho
Ngày 1/9/1858, liên quân Pháp - Tây Ban Nha nổ súng bắn phá các đồn lũy tại bán đảo Sơn Trà, mở màn cuộc chiến tranh thực dân tại Việt Nam. Dưới sự kháng cự kiên cường của quân dân nhà Nguyễn kết hợp với điều kiện khí hậu khắc nghiệt và dịch bệnh hoành hành, hàng trăm sĩ quan, binh lính liên quân đã thiệt mạng. Đến tháng 3/1860, liên quân Pháp - Tây Ban Nha buộc phải rút toàn bộ lực lượng khỏi Đà Nẵng.
Ý nghĩa tưởng niệm
Khu nghĩa trang và đài tưởng niệm được lập để quy tập và tưởng nhớ các sĩ quan, binh lính liên quân Pháp và Tây Ban Nha tử trận hoặc qua đời vì dịch bệnh trong chiến dịch tấn công Đà Nẵng giai đoạn 1858–1860.
Thông tin tham quan
Khu di tích mở cửa ngoài trời tự do, không thu phí tham quan. Do nằm gần khu vực quân sự và cảng biển, du khách cần lưu ý tuân thủ biển chỉ dẫn an ninh, ăn mặc lịch sự và giữ gìn trật tự trang nghiêm.
Thông tin tổng quan
Là một trong những chứng tích lịch sử đặc biệt còn lưu giữ nguyên trạng về cuộc kháng chiến chống liên quân phương Tây mở đầu năm 1858 của dân tộc; minh chứng vật chất cho thất bại quân sự đầu tiên của liên quân Pháp - Tây Ban Nha trên bán đảo Sơn Trà.
Năm khởi dựng: Khoảng năm 1895 (thời điểm người Pháp quy tập hài cốt và xây dựng nhà nguyện tưởng niệm)
Kiến trúc: Gồm một nhà nguyện nhỏ xây bằng gạch đá, quét vôi, mang phong cách kiến trúc Kitô giáo phương Tây giản dị với mái vòm và cây thánh giá lớn trên đỉnh. Phía trước và chung quanh là khuôn viên các nấm mộ, bia ký khắc tiếng Pháp, tiếng Tây Ban Nha cùng hầm gom hài cốt chung (ossuaire).
Xếp hạng di tích: Được xếp hạng Di tích lịch sử cấp thành phố Đà Nẵng