Chùa Bà Đá
Chùa · Thành phố Hà Nội
Nội dung tổng quan bên dưới đang chờ biên tập viên kiểm chứng lại với nguồn xác thực — tham khảo, chưa đảm bảo chính xác 100%.
Chùa Bà Đá (tên chữ Linh Quang tự) tọa lạc tại số 3 phố Nhà Thờ, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội. Tương truyền vào thời Lê, khi đắp thành Thăng Long, dân làng phát hiện pho tượng đá hình phụ nữ nên lập am thờ; sau mở rộng thành chùa thờ Phật kết hợp thờ tượng Bà Đá. Qua các đợt trùng tu lớn vào thế kỷ XIX thời Nguyễn, chùa định hình không gian kiến trúc truyền thống trang nghiêm giữa lòng phố cổ. Chùa Bà Đá là tổ đình của thiền phái Lâm Tế miền Bắc và hiện là trụ sở của Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam TP. Hà Nội, nơi diễn ra nhiều sinh hoạt tôn giáo, hoằng pháp trọng điểm của thủ đô.
Chùa Bà Đá ở đâu?
3, Phố Nhà Thờ, Thành phố Hà Nội.
Tọa độ: 21.0286667, 105.8503089
Nằm tại số 3 phố Nhà Thờ, phường Hàng Trống, quận Hoàn Kiếm, cách Hồ Hoàn Kiếm khoảng 200m về phía Tây. Du khách có thể dễ dàng đi bộ từ khu vực Bờ Hồ hoặc di chuyển bằng xe máy, xe buýt công cộng (các tuyến dừng trên đường Đinh Tiên Hoàng, Tràng Thi hoặc Lý Thường Kiệt). Tuyến phố hẹp và là khu phố cổ, ôtô hạn chế đi lại và khó tìm chỗ đỗ.
Chùa Bà Đá thờ ai?
- Tam Bảo (Phật, Pháp, Tăng) — Đối tượng phụng thờ tối cao trong Phật giáo Bắc truyền. Hệ thống tượng Phật bài trí theo truyền thống thiền phái Lâm Tế miền Bắc (Tam Thế Phật, Di Đà Tam Tôn, Thích Ca Niêm Hoa, Tòa Cửu Long).
- Bà Đá (Thạch Nữ Thần) — Nhiên thần / Thần bảo trợ gắn liền với nguồn gốc ngôi chùa. Theo truyền thuyết thời Lê, khi đào hào đắp thành Thăng Long người dân tìm thấy một pho tượng đá hình người phụ nữ, lập am thờ gọi là am Bà Đá, về sau dựng thành chùa Linh Quang.
- Lịch đại Tổ sư — Các thế hệ thiền sư trụ trì và hoằng pháp tại chùa. Thờ tại nhà Tổ phía sau chính điện.
Chùa Bà Đá có mấy bàn thờ?
4 ban thờ chính.
- Ban Tam Bảo (Chính điện) — Không gian thờ Phật chính giữa Tiền đường và Thượng điện, bài trí tôn tượng Chư Phật, Bồ Tát theo tầng bậc.
- Ban Thờ Bà Đá — Nơi phối thờ tượng đá gắn liền với tích cổ khởi dựng của chùa.
- Nhà Tổ — Phía sau thượng điện, thờ chư vị Tổ sư thuộc dòng thiền Lâm Tế từng trụ trì và hoằng dương Phật pháp tại chùa.
- Nhà Mẫu — Khu vực thờ Tam tòa Thánh Mẫu theo mô hình 'tiền Phật hậu Thánh/Mẫu' phổ biến ở chùa đồng bằng Bắc Bộ.
Lễ hội chính của Chùa Bà Đá vào thời điểm nào?
Ngày mùng 8 và rằm tháng 4 âm lịch (Đại lễ Phật đản); Rằm tháng 7 âm lịch (Đại lễ Vu Lan) — Chùa là trụ sở Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam TP. Hà Nội nên các ngày lễ trọng của Phật giáo thường tổ chức nghi lễ quy mô trang nghiêm, thu hút đông đảo tăng ni, phật tử về dự.
Kinh nghiệm hành lễ
Cách sắm lễ: Lễ cúng Phật tại Chính điện bắt buộc là lễ chay thanh tịnh: hương, hoa tươi (hoa sen, hoa cúc, mẫu đơn), quả ngọt chín, xôi chè, oản, nước lọc. Không dâng đồ mặn, không mang vàng mã hay tiền âm phủ vào đặt trên ban Tam Bảo.
Cách dâng lễ: Thắp hương tại lư hương chung ngoài sân/tiền đường trước khi vào điện. Đặt lễ tại ban Tam Bảo trước, chắp tay khấn nguyện với thái độ trang nghiêm, sau đó lần lượt lễ ban Bà Đá, nhà Tổ và nhà Mẫu.
Cách hạ lễ: Sau khi hết tuần hương, vái tạ xin hạ lễ. Tiền giọt dầu công đức đặt đúng hòm công đức quy định, không đặt rải rác lên tượng hoặc tay tượng.
Văn khấn tham khảo
Văn khấn tham khảo chung theo loại hình tín ngưỡng, không phải văn bản chính thức của di tích.
Nam mô A Di Đà Phật (3 lần). Con kính lạy Chín phương Trời, Mười phương Chư Phật, Chư Phật Mười phương. Con kính lạy Đức Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật, Đức Đại Từ Đại Bi A Di Đà Phật, chư tôn Bồ Tát, Chư Hiền Thánh Tăng, Hộ Pháp Thiện Thần, chư vị Thần linh cai quản chốn này. Tín chủ con là:... Cư trú tại:... Hôm nay là ngày... tháng... năm... Tín chủ con thành tâm sắm sửa hương hoa lễ vật, kính dâng trước Phật đài/Điện tiền. Cúi xin Tam Bảo chứng minh, chư vị Thần linh gia hộ độ trì cho gia quyến bình an, phúc thọ tăng long, sở cầu như ý, đạo tâm kiên cố, hướng thiện trừ tà. Chúng con lễ bạc tâm thành, cúi xin gia hộ phù trì. Nam mô A Di Đà Phật (3 lần).
Thông tin tổng quan
Chùa Bà Đá (tên chữ là Linh Quang tự) là một trong những chốn tổ đình cổ kính nổi tiếng của Phật giáo Thăng Long - Hà Nội. Hiện nay, chùa giữ vai trò là trụ sở làm việc của Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thành phố Hà Nội.
Năm khởi dựng: Tương truyền có từ thời nhà Lý, dựng am thờ tượng đá vào thời Lê (thế kỷ XV)
Kiến trúc: Kiến trúc chữ 'Đinh' hoặc 'Tiền công hậu nhất' thu gọn phù hợp không gian phố thị, gồm cổng chùa, tiền đường, thượng điện, nhà tổ, nhà mẫu. Chùa còn bảo lưu hệ thống hoành phi, câu đối, chuông đồng và các pho tượng Phật gỗ cổ sơn son thiếp vàng có giá trị nghệ thuật thế kỷ XIX.
Xếp hạng di tích: Xếp hạng Di tích Lịch sử - Văn hóa cấp Quốc gia theo Quyết định của Bộ Văn hóa - Thông tin năm 1989.