Chùa Cầu Đông

Nội dung tổng quan bên dưới đang chờ biên tập viên kiểm chứng lại với nguồn xác thực — tham khảo, chưa đảm bảo chính xác 100%.

Chùa Cầu Đông (Đông Môn tự) tọa lạc tại số 38B phố Hàng Đường, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội, nguyên thuộc thôn Đức Môn, tổng Hậu Túc, huyện Thọ Xương xưa. Ngôi chùa vốn gắn liền với di tích cầu đá bắc qua sông Tô Lịch ở cửa Đông thành Thăng Long. Ngoài thờ Phật theo truyền thống Bắc tông và Tam Tòa Thánh Mẫu, chùa Cầu Đông nổi tiếng bởi là nơi duy nhất trong khu phố cổ phối thờ tượng Thái sư Trần Thủ Độ, Linh Từ Quốc Mẫu Trần Thị Dung cùng Đức Thánh Trần Hưng Đạo. Chùa hiện lưu giữ hơn 60 pho tượng cổ cùng nhiều bia ký có giá trị sử liệu, được công nhận là Di tích Lịch sử - Văn hóa cấp Quốc gia năm 1989.

Chùa Cầu Đông ở đâu?

Tại Thành phố Hà Nội.

Tọa độ: 21.0358739, 105.849476

Chùa nằm tại số 38B phố Hàng Đường, phường Hàng Đào, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội. Cách hồ Hoàn Kiếm khoảng 600m về phía bắc. Du khách có thể đi bộ từ khu vực Bờ Hồ/Chợ Đồng Xuân, hoặc di chuyển bằng xe máy, xe buýt (các tuyến dừng gần phố Hàng Đào, Hàng Giấy, Trần Nhật Duật). Tuyến phố Hàng Đường vào các tối cuối tuần là phố đi bộ, cấm phương tiện cơ giới.

Chùa Cầu Đông thờ ai?

• Tam Bảo (Chư Phật, Bồ Tát) — Đối tượng thờ phụng chính của Phật giáo Bắc truyền. Hệ thống tượng Phật được bài trí ở Phật điện trung tâm
• Thái sư Trần Thủ Độ và Linh Từ Quốc Mẫu Trần Thị Dung — Danh nhân lịch sử thời Trần. Được phối thờ trang trọng tại gian tả/hữu bên cạnh Phật điện, là nét đặc trưng hiếm thấy của ngôi chùa này
• Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn (Đức Thánh Trần) — Thần chủ tín ngưỡng Đức Thánh Trần / Anh hùng dân tộc. Phối thờ trong hệ thống điện thờ của chùa
• Tam Tòa Thánh Mẫu — Thần chủ Tín ngưỡng Thờ Mẫu Tam phủ. Ban Mẫu đặt tại khu vực nhà Mẫu/phía sau

Chùa Cầu Đông có mấy bàn thờ?

7 ban thờ chính.

• Ban Tam Bảo (Chính điện) — Nơi bài trí các lớp tượng Phật từ Tam Thân, Tam Thế, Di Đà Tam Tôn đến Thích Ca sơ sinh và Tòa Cửu Long.
• Ban thờ Đức Ông (Tu Đạt Trưởng giả) — Nằm bên trái tiền đường, quản lý đất đai và bảo hộ già lam.
• Ban thờ Thánh Tăng (A Nan Đà) — Nằm bên phải tiền đường, trông coi việc Tăng chúng.
• Ban thờ Thái sư Trần Thủ Độ và phu nhân — Bố trí tại gian phối thờ riêng biệt trong khuôn viên di tích.
• Ban Đức Thánh Trần — Thờ Hưng Đạo Đại Vương cùng gia quyến và tướng lĩnh.
• Ban Mẫu — Thờ Tam Tòa Thánh Mẫu, Tứ phủ Chầu Bà, Cô, Cậu theo tín ngưỡng Tứ phủ.
• Ban thờ Tổ — Thờ các vị sư tổ từng trụ trì và hoằng pháp tại chùa qua các thời kỳ.

Lễ hội chính của Chùa Cầu Đông vào thời điểm nào?

Ngày 23 tháng Giêng và ngày 20 tháng 8 âm lịch — Ngoài các ngày sóc, vọng, lễ Phật Đản và Vu Lan theo Phật lịch, chùa tổ chức ngày giỗ Thái sư Trần Thủ Độ (23 tháng Giêng) và ngày giỗ Đức Thánh Trần (20 tháng 8 âm lịch).

Kinh nghiệm hành lễ

Cách sắm lễ: Tại ban Phật: Chỉ dâng lễ chay gồm hương, hoa tươi (hoa sen, hoa cúc, huệ), quả ngọt, trà, nước tinh khiết, xôi chè thanh tịnh. Tuyệt đối không dâng lễ mặn, tiền vàng mã tại ban Tam Bảo. Lễ mặn (nếu có theo lệ cổ) chỉ dâng tại ban Đức Thánh Trần hoặc ban Mẫu.

Cách dâng lễ: Khi vào chùa, hành lễ trước tại ban Đức Ông để kính cáo xin phép vào lễ Phật, sau đó dâng hương lễ tại Chính điện Tam Bảo, tiếp đến ban Thánh Tăng, ban thờ Thái sư Trần Thủ Độ, ban Đức Thánh Trần, ban Mẫu và cuối cùng là ban Tổ. Giữ trang phục kín đáo, đi nhẹ, nói khẽ, không chụp ảnh tại khu vực nội tự khi đang có khóa lễ.

Cách hạ lễ: Sau khi hết tuần nhang, vái lạy xin phép hạ lễ. Vàng mã ở ban Mẫu hoặc ban Trần Triều (nếu có hóa) được đưa ra lò hóa sớ riêng biệt, không hóa tiền vàng mã cúng dâng Phật.

Văn khấn tham khảo

Văn khấn tham khảo chung theo loại hình tín ngưỡng, không phải văn bản chính thức của di tích.

Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần) Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Bồ Tát mười phương. Con kính lạy Đức Phật Thích Ca Mâu Ni, Đức Phật A Di Đà, Đức Quán Thế Âm Bồ Tát. Con kính lạy Già Lam Chân Tể, Hộ Pháp Chư Tôn Bồ Tát. Hôm nay là ngày... tháng... năm... Tín chủ con là:... Ngụ tại:... Thành tâm sửa biện hương hoa, phẩm vật, đăng trà quả thực, dâng lên trước án Tam Bảo. Chúng con cúi xin Chư Phật, Chư Bồ Tát từ bi gia hộ, che chở cho gia đạo bình an, thân tâm an lạc, tiêu trừ nghiệp chướng, thiện căn tăng trưởng. Cúi xin Tam Bảo chứng minh công đức. Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần, 3 lạy)

Thông tin tổng quan

Chùa Cầu Đông (tên chữ: Đông Môn tự) là di tích văn hóa - lịch sử đặc sắc của khu phố cổ Hà Nội. Tên chùa gắn liền với cây cầu đá bắc qua sông Tô Lịch xưa ở cửa phía Đông hoàng thành Thăng Long. Chùa là hiện thân tiêu biểu cho sự dung hợp 'Tiền Phật, Hậu Thánh/Tiền Phật, Hậu Mẫu' và điểm đặc biệt là phối thờ công thần thời Trần là Thái sư Trần Thủ Độ cùng phu nhân.

Năm khởi dựng: Thời nhà Lê (thế kỷ XVII hoặc sớm hơn; dấu tích văn bia sớm nhất có niên hiệu Vĩnh Tộ)

Kiến trúc: Mặt bằng tổng thể chùa gồm cổng tam quan nhỏ nhìn thẳng ra phố Hàng Đường, kế đến là sân hẹp, tiền đường, thượng điện tạo thành kết cấu kiểu chữ Đinh hoặc nội công ngoại quốc biến thể, phía sau có nhà thờ Tổ, nhà thờ Mẫu và gian phối thờ danh nhân. Trong chùa còn lưu giữ hệ thống tượng tròn phong phú mang phong cách nghệ thuật thế kỷ XVII - XIX, cùng nhiều văn bia cổ và chuông đồng niên hiệu Cảnh Thịnh.

Xếp hạng di tích: Được Bộ Văn hóa - Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) xếp hạng Di tích Lịch sử - Văn hóa cấp Quốc gia theo Quyết định số 100-VH/QĐ ngày 21/01/1989.

Di tích gần đó