Chùa Hoè Nhai
Chùa · Thành phố Hà Nội
Nội dung tổng quan bên dưới đang chờ biên tập viên kiểm chứng lại với nguồn xác thực — tham khảo, chưa đảm bảo chính xác 100%.
Chùa Hòe Nhai (tên chữ Hồng Phúc tự) tọa lạc tại số 19 Hàng Than, Ba Đình, Hà Nội. Đây là một trong những ngôi chùa cổ bậc nhất của đất kinh kỳ, được xác định xây dựng từ thời Lý và là chốn tổ của thiền phái Tào Động tại miền Bắc Việt Nam. Không gian chùa mang bố cục nội công ngoại quốc cổ kính, lưu giữ hệ thống văn bia cổ ghi chép địa danh Thăng Long và pho tượng Phật độc đáo tạc trên lưng vua, mang giá trị tôn giáo và lịch sử văn hóa đặc biệt.
Chùa Hoè Nhai ở đâu?
19, Phố Hàng Than, Phường Ba Đình, Thành phố Hà Nội.
Tọa độ: 21.0424463, 105.8474544
Nằm tại số 19 phố Hàng Than, phường Nguyễn Trung Trực (khu vực Ba Đình), cách Hồ Hoàn Kiếm khoảng 2 km về phía bắc. Du khách có thể dễ dàng di chuyển bằng xe máy, taxi hoặc đi bộ từ khu phố cổ Hà Nội. Xe buýt qua các tuyến đường Quán Thánh, Yên Phụ hoặc Phan Đình Phùng cũng thuận tiện để đi bộ vào chùa.
Chùa Hoè Nhai thờ ai?
- Tam bảo Phật giáo — Đối tượng phụng thờ chính. Hệ thống chư Phật, Bồ Tát theo truyền thống Phật giáo Bắc truyền tông Tào Động.
- Tổ sư phái Tào Động — Thờ Tổ. Chùa là chốn tổ của thiền phái Tào Động tại miền Bắc, thờ các đời Tổ sư truyền thụ dòng phái, tiêu biểu như Thiền sư Thủy Nguyệt, Chân Dung.
- Tượng Phật ngồi trên lưng vua — Hiện vật phụng thờ đặc sắc. Bức tượng độc bản thể hiện đức Phật Thích Ca ngự trên lưng một vị vua đang quỳ mọp (thường được diễn giải gắn với tích vua Lê Hy Tông sám hối, quy y Tam bảo).
Chùa Hoè Nhai có mấy bàn thờ?
3 ban thờ chính.
- Ban Tam Bảo (Tiền đường - Thiêu hương - Thượng điện) — Nơi bài trí các pho tượng Phật, Bồ Tát, Hộ Pháp, Thập Điện Diêm Vương; đặc biệt có pho tượng Phật ngồi trên lưng vua.
- Nhà Tổ — Nơi thờ các vị Tổ sư thiền phái Tào Động cùng các vị sư trụ trì chùa qua các thời kỳ.
- Nhà Mẫu — Nơi thờ Tam Tòa Thánh Mẫu và các thánh bản đền theo tín ngưỡng Tứ phủ truyền thống.
Lễ hội chính của Chùa Hoè Nhai vào thời điểm nào?
Rằm tháng Giêng, Phật Đản (15/4) và Vu Lan (15/7) — Chùa không tổ chức lễ hội dân gian rước sách quy mô lớn, mà tập trung vào các nghi lễ Phật giáo chính khóa như Đại lễ Phật Đản, Vu Lan báo hiếu, lễ cầu an đầu năm và ngày giỗ chốn Tổ.
Kinh nghiệm hành lễ
Cách sắm lễ: Lễ cúng Phật phải dùng đồ chay thanh tịnh gồm: hương, hoa quả tươi, trầu cau, nước sạch, xôi chè chay. Tuyệt đối không dâng lễ mặn, tiền vàng mã lên ban Tam Bảo.
Cách dâng lễ: Khi vào chùa đặt lễ từ ban Tam Bảo trước, thắp hương theo quy định nhà chùa (thường đặt hương ngoài lư hương lớn trước cửa điện), chắp tay cung kính hành lễ, sau đó chuyển sang nhà Tổ và ban Mẫu.
Cách hạ lễ: Chờ tàn tuần hương mới vái tạ và hạ lễ. Đồ lễ đem về tán lộc cho gia đình, không bỏ bừa bãi tại chùa.
Văn khấn tham khảo
Văn khấn tham khảo chung theo loại hình tín ngưỡng, không phải văn bản chính thức của di tích.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần) Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương. Con lạy Đức Thích Ca Mâu Ni Phật, Đức Quán Thế Âm Bồ Tát cùng chư vị Bồ Tát, Hiền Thánh Tăng. Tín chủ con là:... Ngụ tại:... Hôm nay nhân ngày... thành tâm sắm sửa hương hoa lễ vật dâng lên trước án Tam Bảo. Kính lạy chư Phật, chư Đại Bồ Tát từ bi gia hộ cho gia đình chúng con sức khỏe bình an, thân tâm an lạc, tai qua nạn khỏi, gia đạo hưng long, tinh tấn tu học theo chính pháp. Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Thông tin tổng quan
Chùa Hòe Nhai (tên chữ là Hồng Phúc tự) là ngôi cổ tự nổi tiếng gắn với lịch sử Thăng Long, là trung tâm hoằng pháp lớn của thiền phái Tào Động ở Đàng Ngoài xưa. Chùa còn lưu giữ nhiều hiện vật quý, đặc biệt là văn bia đá thế kỷ XVII và pho tượng độc bản Phật ngồi trên lưng vua.
Năm khởi dựng: Khởi dựng từ thời Lý (thế kỷ XI - XII), được trùng tu lớn vào thời Lê Trung hưng và thời Nguyễn.
Kiến trúc: Kiến trúc chữ 'Công' truyền thống gồm Bái đường, Thiêu hương và Chính điện, kế sau là nhà Tổ, nhà Mẫu, tháp mộ. Khung nhà kết cấu gỗ lim, hoa văn chạm khắc mang phong cách nghệ thuật thời Lê - Nguyễn.
Xếp hạng di tích: Xếp hạng Di tích Lịch sử - Văn hóa cấp Quốc gia năm 1989.