Chùa Phật Tích
Chùa · Thành phố Bắc Ninh
Nội dung tổng quan bên dưới đang chờ biên tập viên kiểm chứng lại với nguồn xác thực — tham khảo, chưa đảm bảo chính xác 100%.
Chùa Phật Tích (tên chữ là Vạn Phúc tự) tọa lạc trên sườn núi Lan Kha thuộc xã Phật Tích, huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh. Khởi dựng năm 1057 dưới triều Lý Thánh Tông, ngôi chùa là một trong những trung tâm Phật giáo cổ kính và quan trọng nhất của Đại Việt thời bấy giờ. Mặc dù kiến trúc gỗ xưa đã bị tàn phá qua các biến thiên lịch sử, chùa vẫn lưu giữ được hệ thống điêu khắc đá thời Lý đỉnh cao, nổi bật là bảo vật quốc gia tượng Phật A Di Đà bằng đá ngự trên tòa sen và hàng tượng linh thú quỳ trước sân chùa. Chùa đã được xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt năm 2014.
Chùa Phật Tích ở đâu?
Tiên Du, Thành phố Bắc Ninh.
Tọa độ: 21.0936546, 106.0262578
Từ trung tâm thành phố Bắc Ninh, di chuyển theo Quốc lộ 38 hoặc đường tỉnh 295B về phía nam khoảng 10-12 km (khoảng 20-25 phút đi ô tô hoặc xe máy) đến xã Phật Tích, huyện Tiên Du. Chùa tọa lạc trên sườn phía nam núi Lan Kha (núi Phật Tích).
Chùa Phật Tích thờ ai?
- Đức Phật A Di Đà — Giáo chủ cõi Tây phương Cực Lạc. Pho tượng Phật A Di Đà bằng đá thời Lý ngự trên tòa sen chạm khắc tinh xảo là một trong những Bảo vật Quốc gia tiêu biểu nhất tại chùa.
- Tam Bảo (Phật, Pháp, Tăng) — Đối tượng phụng thờ trung tâm của Phật giáo Đại thừa. Tôn trí tại chính điện theo truyền thống Phật điện Bắc Bộ.
- Chư vị Tổ sư — Các thế hệ thiền sư, cao tăng trụ trì và truyền đăng qua các thời kỳ. Thờ tại nhà Tổ phía sau thượng điện, gắn liền với các thiền phái thời Lý và dòng Thiền Lâm Tế giai đoạn trung hưng thế kỷ XVII.
Chùa Phật Tích có mấy bàn thờ?
3 ban thờ chính.
- Ban Tam Bảo (Chính điện) — Nơi tôn nghiêm nhất, đặt pho tượng Phật A Di Đà thời Lý cùng các tôn tượng Phật giáo Đại thừa.
- Nhà Tổ — Nằm phía sau chính điện, phụng thờ các vị Tổ sư khai sơn và kế đăng trụ trì qua các thời kỳ.
- Nhà Mẫu — Nơi thờ Tam Tòa Thánh Mẫu theo mô hình tiền Phật hậu Mẫu / tiền Phật hậu Thánh phổ biến ở chùa miền Bắc.
Lễ hội chính của Chùa Phật Tích vào thời điểm nào?
Mùng 3 đến mùng 5 tháng Giêng (chính hội mùng 4) — Hội chùa Phật Tích (còn gọi là hội Khán hoa mẫu đơn), tưởng niệm công đức tiền nhân, gắn liền với huyền tích Từ Thức gặp tiên và giao lưu văn hóa dân gian vùng Kinh Bắc.
Kinh nghiệm hành lễ
Cách sắm lễ: Chuẩn bị lễ vật thuần chay khi dâng lễ Phật: hương, hoa tươi (hoa sen, cúc, huệ), quả tươi, trầu cau, nước sạch hoặc phẩm oản. Tuyệt đối không mang đồ mặn, vàng mã vào dâng tại chính điện Tam Bảo.
Cách dâng lễ: Hành hương theo thứ tự từ Tam quan vào Tiền đường, Thượng điện lễ Tam Bảo trước, sau đó sang Nhà Tổ và Nhà Mẫu. Đặt lễ trang nghiêm lên bàn dâng lễ, thắp hương theo quy định của ban quản lý di tích (thường khuyến khích chỉ thắp 1 nén hương tại lư hương chung ngoài sân để tránh ngột và phòng hỏa hoạn). Giữ trang phục kín đáo, đi nhẹ, nói khẽ.
Cách hạ lễ: Sau khi hết tuần hương, vái tạ xin hạ lễ. Tiền công đức đặt đúng hòm công đức quy định, không đặt rải rác lên tay tượng hay ban thờ. Đồ lễ chay sau khi hạ có thể mang về thụ lộc gia đình.
Văn khấn tham khảo
Văn khấn tham khảo chung theo loại hình tín ngưỡng, không phải văn bản chính thức của di tích.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần) Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương. Con lạy Đức Phật A Di Đà, Đức Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni, Chư Bồ Tát, Chư Hiền Thánh Tăng, Hộ Pháp Thiện Thần, Tiêu Diện Đại Sĩ. Tín chủ con là:... Ngụ tại:... Hôm nay nhân ngày... tháng... năm... Tín chủ con thành tâm sắm sửa hương hoa lễ vật dâng lên trước Phật đài. Cầu xin Chư Phật, Chư Bồ Tát từ bi gia hộ cho gia quyến bình an, mạnh khỏe, sở cầu như ý, thiện tâm tăng trưởng, gia đạo hòa thuận, vạn sự hanh thông. Chúng con lễ bạc tâm thành, cúi xin chứng giám gia hộ độ trì. Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Thông tin tổng quan
Chùa Phật Tích (Vạn Phúc tự) là trung tâm Phật giáo quan trọng từ thời Lý, gắn liền với nhiều bảo vật điêu khắc đá thời Lý tiêu biểu của mỹ thuật Việt Nam. Nơi đây lưu giữ dấu tích kiến trúc tháp cổ thời Lý và tượng Phật A Di Đà bằng đá thời Lý - một kiệt tác điêu khắc cổ đại.
Năm khởi dựng: 1057
Kiến trúc: Quần thể chùa được xây dựng theo kiểu giật cấp dựa theo sườn núi Lan Kha, gồm nhiều tầng bậc đá. Di tích còn lưu giữ nhiều hiện vật đá thời Lý quý hiếm: bệ tượng Phật A Di Đà bằng đá xanh, hàng tượng 10 linh thú đá chầu trước cửa chùa, và chân tảng cột chạm cánh sen thời Lý.
Xếp hạng di tích: Xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt theo Quyết định số 1959/QĐ-TTg ngày 31/12/2014 của Thủ tướng Chính phủ.