Chùa Phù Liễn
Chùa · Tỉnh Thái Nguyên
Nội dung tổng quan bên dưới đang chờ biên tập viên kiểm chứng lại với nguồn xác thực — tham khảo, chưa đảm bảo chính xác 100%.
Chùa Phù Liễn (Phù Liễn tự) tọa lạc trên đường Minh Cầu, phường Hoàng Văn Thụ, thành phố Thái Nguyên, là một trong những trung tâm Phật giáo quan trọng nhất của tỉnh và hiện là trụ sở của Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Thái Nguyên. Được di dời và xây dựng tại vị trí hiện tại từ cuối thế kỷ XIX, ngôi chùa từng ghi dấu ấn lịch sử hào hùng khi là căn cứ che chở, điểm hội họp của các chí sĩ trong cuộc khởi nghĩa Thái Nguyên năm 1917 và phong trào Cần Vương. Chùa sở hữu khuôn viên uy nghiêm, bảo lưu đầy đủ hệ thống thờ tự Phật giáo Bắc truyền cùng tín ngưỡng thờ Mẫu, hàng năm đón đông đảo nhân dân và du khách thập phương về chiêm bái, đặc biệt vào dịp hội chùa ngày 12 tháng Giêng.
Chùa Phù Liễn ở đâu?
Đường Minh Cầu, Tỉnh Thái Nguyên.
Tọa độ: 21.5943401, 105.8318554
Chùa toạ lạc tại số 102 đường Minh Cầu, phường Hoàng Văn Thụ, ngay trung tâm thành phố Thái Nguyên. Từ Quảng trường Võ Nguyên Giáp hoặc Bảo tàng Văn hóa các dân tộc Việt Nam, du khách chỉ cần di chuyển khoảng 1 - 1,5 km theo hướng đường Phan Đình Phùng hoặc Hoàng Văn Thụ rồi rẽ vào Minh Cầu; rất thuận tiện đi bằng ô tô, xe máy hoặc taxi.
Chùa Phù Liễn thờ ai?
- Tam Thế Phật và Chư Phật, Bồ Tát — Đối tượng phụng thờ tối cao trong Phật điện. Hệ thống tượng Phật Bắc truyền truyền thống gồm Tam Thế Phật, Di Đà Tam Tôn, Thích Ca Mâu Ni, Tòa Cửu Long, Quan Âm Chuẩn Đề...
- Đức Ông (Cấp Cô Độc) — Trưởng giả hộ trì Tam Bảo. Ban thờ bên tả gian tiền đường theo quy thức thiền môn miền Bắc.
- Thánh Tăng / Hộ Pháp — Hộ trì chánh pháp và tự viện. Hai pho tượng Thiện Hữu - Ác Hữu (Khuyến Thiện - Trừng Ác) và ban Thánh Tăng tại tiền đường.
- Chư vị Lịch đại Tổ sư — Các bậc tiền bối khai sơn, truyền thừa qua các đời trụ trì. Tôn thờ tại Nhà Tổ phía sau Chính điện.
- Tam Tòa Thánh Mẫu — Tín ngưỡng Mẫu Tam phủ phối thờ. Tôn trí tại Nhà Mẫu theo cấu trúc 'tiền Phật hậu Mẫu' phổ biến ở miền Bắc.
Chùa Phù Liễn có mấy bàn thờ?
4 ban thờ chính.
- Ban Đức Ông (Tiền đường) — Nằm bên trái tiền đường; theo nghi thức Phật giáo Bắc tông thường trình diện cáo lễ Đức Ông trước khi vào đại điện.
- Ban Tam Bảo (Chính điện) — Gian trung tâm trang nghiêm, nơi tôn trí Phật bảo, Bồ Tát và chư hiền thánh tăng.
- Nhà Tổ — Khu vực phía sau chính điện, thờ Bồ Đề Đạt Ma và chư vị tổ sư khai sáng, tiếp dẫn đạo mạch của chùa.
- Nhà Mẫu — Nơi thờ Tam Tòa Thánh Mẫu, Tứ phủ Chầu Bà và chư vị thánh bản triều phối tự.
Lễ hội chính của Chùa Phù Liễn vào thời điểm nào?
Ngày 12 tháng Giêng — Lễ hội xuân chùa Phù Liễn diễn ra với các nghi thức tụng kinh cầu quốc thái dân an, lễ dâng hương khai xuân cùng các hoạt động văn hóa dân gian truyền thống thu hút đông đảo tăng ni, Phật tử và nhân dân trong vùng.
Kinh nghiệm hành lễ
Cách sắm lễ: Tại chùa Phật chỉ sắm lễ chay tịnh gồm: hương, hoa tươi (hoa sen, huệ, cúc...), quả tươi, trầu cau, xôi chè hoặc bánh oản. Tuyệt đối không dâng lễ mặn, tiền vàng mã hay giấy tiền âm phủ lên ban thờ Phật và ban Tổ. Lễ mặn (nếu có theo tập tục dân gian) chỉ được đặt tại khu vực ban thờ Đức Thánh Trần hoặc điện Mẫu ngoài cùng, nhưng nhà chùa khuyến khích hành hương thanh tịnh bằng lễ chay.
Cách dâng lễ: Dâng hương hoa lễ phẩm lên bàn đặt lễ ở gian ngoài hoặc nhờ nhà chùa sắp xếp. Khi dâng lễ nên tuân theo thứ tự: khấn lễ Đức Ông trước (trình diện xin phép hộ trì), sau đó kính lễ Chính điện Tam Bảo, tiếp đến lui ra bái nhà thờ Tổ và sau cùng là lễ bên ban Mẫu.
Cách hạ lễ: Sau khi hết tuần hương, vái ba vái xin hạ lễ ở các ban. Tiền giọt dầu công đức nên đặt trực tiếp vào hòm công đức có niêm phong của nhà chùa, không đặt rải rác lên hương án hoặc tay tượng. Lễ vật mang về chia lộc cho gia đình thụ hưởng bình an.
Văn khấn tham khảo
Văn khấn tham khảo chung theo loại hình tín ngưỡng, không phải văn bản chính thức của di tích.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần) Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương. Con lạy Đức Thích Ca Mâu Ni Phật, Đức Quán Thế Âm Bồ Tát tiêu tai giáng phúc. Tín chủ (chúng) con là: ... Ngụ tại: ... Hôm nay là ngày ... tháng ... năm ... Tín chủ con thành tâm hướng về cửa Tam Bảo chùa Phù Liễn, sửa soạn hương hoa, phẩm vật, lễ bạc tâm thành dâng cúng. Cúi xin Tam Bảo chứng minh, chư vị Bồ Tát giáng lâm đạo tràng, gia hộ độ trì cho gia đình con luôn được sức khỏe dồi dào, thân tâm an lạc, gia đạo bình yên, vạn sự hanh thông, tiêu trừ tai ách. Nguyện noi gương từ bi hỷ xả, làm lành lánh dữ, sống chan hòa với đồng bào nhân dân, hướng về chánh pháp. Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần, 3 lạy)
Thông tin tổng quan
Chùa Phù Liễn (tên chữ là Phù Liễn tự) là ngôi cổ tự trung tâm, đồng thời là trụ sở của Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Thái Nguyên. Chùa gắn liền với phong trào khởi nghĩa yêu nước chống thực dân Pháp cuối thế kỷ XIX - đầu thế kỷ XX (từng là điểm liên lạc bí mật của nghĩa quân Đội Cấn, Lương Ngọc Quyến, nghĩa quân Yên Thế).
Năm khởi dựng: Khởi dựng vào thế kỷ XIX (khoảng năm 1896 di dời và tôn tạo lại trên đồi Phù Liễn)
Kiến trúc: Kiến trúc mang phong cách truyền thống Bắc Bộ kết hợp cảnh quan thiền phái khang trang: gồm Cổng tam quan, Tiền đường, Thượng điện, Nhà Tổ, Nhà Mẫu, Bảo tháp Phật giáo cùng vườn khuôn viên cây xanh rộng rãi.
Xếp hạng di tích: Được xếp hạng Di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh Thái Nguyên theo quyết định của Ủy ban Nhân dân tỉnh Thái Nguyên.