Chùa Phước Hải
Chùa · Thành phố Hồ Chí Minh
Nội dung tổng quan bên dưới đang chờ biên tập viên kiểm chứng lại với nguồn xác thực — tham khảo, chưa đảm bảo chính xác 100%.
Chùa Phước Hải, thường được gọi là Điện Ngọc Hoàng hay Chùa Ngọc Hoàng, tọa lạc tại số 73 Mai Thị Lựu, phường Đa Kao, Quận 1, TP. Hồ Chí Minh. Được khởi dựng vào khoảng cuối thế kỷ XIX bởi một người Hoa tên Lưu Minh, ngôi chùa là hiện thân tiêu biểu của sự dung hòa giữa Phật giáo, Đạo giáo và tín ngưỡng dân gian Nam Trung Hoa. Không gian thờ tự nổi tiếng với quần thể tượng làm bằng giấy bồi và hệ thống diềm mái gốm Cây Mai cổ kính. Nơi đây từng đón nhiều nguyên thủ quốc tế ghé thăm, tiêu biểu là Tổng thống Mỹ Barack Obama năm 2016, và hiện là một trong những điểm hành hương, chiêm bái di sản văn hóa trọng điểm của thành phố.
Chùa Phước Hải ở đâu?
73, Mai Thị Lựu, Thành phố Hồ Chí Minh.
Tọa độ: 10.7915281, 106.6976869
Tọa lạc tại số 73 đường Mai Thị Lựu, phường Đa Kao, Quận 1, TP. Hồ Chí Minh. Từ khu vực trung tâm (chợ Bến Thành, Nhà thờ Đức Bà), di chuyển theo trục đường Đinh Tiên Hoàng hoặc Hai Bà Trưng, rẽ vào đường Điện Biên Phủ hoặc Nguyễn Văn Thủ để đến phố Mai Thị Lựu (khoảng 2,5 - 3,5 km, mất 10 - 15 phút tùy mật độ giao thông). Phương tiện phù hợp gồm xe máy, taxi, ô tô cá nhân hoặc xe buýt nội đô (các tuyến dừng gần nút giao Đinh Tiên Hoàng - Điện Biên Phủ). Chùa có sân nhỏ để xe máy, ô tô cần gửi tại các bãi gửi xe tư nhân lân cận.
Chùa Phước Hải thờ ai?
- Ngọc Hoàng Thượng Đế — Chủ thần tối cao của Đạo giáo. Tôn trí tại trung tâm chính điện, cai quản toàn bộ cõi trời đất theo quan niệm Đạo giáo.
- Huyền Thiên Thượng Đế — Thần trấn thủ phương Bắc, trừ tà diệt quỷ. Được phối thờ trang trọng tại gian chính điện cùng quan thị vệ.
- Kim Hoa Thánh Mẫu và Thập Nhị Bà Mụ — Thần chủ về thai sản, bảo bọc trẻ sơ sinh. Điện thờ bên cánh trái, là không gian tín ngưỡng gắn liền với tục lệ cầu tự, cầu an cho mẹ và bé của cư dân địa phương.
- Quan Thánh Đế Quân (Quan Công) — Nhân thần biểu trưng cho lòng trung nghĩa, trật tự. Phối thờ phổ biến trong hệ thống tín ngưỡng của cộng đồng người Hoa.
- Địa Tạng Vương Bồ Tát và Thập Điện Diêm Vương — Cai quản cõi âm ti, cứu độ vong linh. Được bài trí tại gian thờ riêng với hệ thống phù điêu mô tả các tầng địa ngục.
- Thái Tuế Tinh Quân — Thần cai quản vận hạn theo năm. Nơi người dân làm lễ dâng sao giải hạn, tạ Thái Tuế vào các dịp đầu năm và cuối năm.
Chùa Phước Hải có mấy bàn thờ?
5 ban thờ chính.
- Tiền điện và Ban Thổ Địa - Thần Tài — Khu vực cửa vào, thờ thần giữ cửa, Thổ Địa và Thần Tài.
- Chính điện (Điện Ngọc Hoàng) — Thờ Ngọc Hoàng Thượng Đế cùng Nam Tào, Bắc Đẩu, Huyền Thiên Thượng Đế, Quan Vũ và chư vị Bồ Tát.
- Điện Kim Hoa Thánh Mẫu và Thập Nhị Bà Mụ — Gian bên trái chính điện, nơi thực hành tín ngưỡng cầu tự, sinh nở thuận hòa.
- Điện Thập Điện Diêm Vương và Địa Tạng Vương — Gian bên phải hoặc hồi lang, trưng bày hệ thống phù điêu gỗ Thập Điện và bàn thờ cai quản cõi âm.
- Điện thờ Thái Tuế Tinh Quân và Quan Âm — Khu vực phía sau hoặc tầng lầu, phục vụ việc cầu bình an, giải hạn vận niên.
Lễ hội chính của Chùa Phước Hải vào thời điểm nào?
Mùng 9 tháng Giêng — Lễ vía Ngọc Hoàng (còn gọi là Tết Trùng Cửu của Đạo giáo), ngày lễ hội đông đúc nhất trong năm với hàng vạn lượt người dân, du khách đến dâng hương, cầu an và thực hiện nghi thức châm dầu đèn cầu phúc.
Kinh nghiệm hành lễ
Cách sắm lễ: Tùy tâm sắm lễ: hương, hoa tươi, quả ngọt, bánh ngọt, nến hoặc dầu ăn (dùng cho tục châm dầu đèn truyền thống). Tại các ban Thần Mẫu, dân gian thường chuẩn bị thêm hoa quả, đồ chơi trẻ em tượng trưng hoặc chỉ đơn thuần dâng hương đèn. Tránh mang đồ cúng mặn vào các gian thờ chính.
Cách dâng lễ: Thắp số lượng nhang theo quy định nhà chùa (thường 1 nén mỗi lư để hạn chế khói ngột ngạt trong không gian kín). Đặt lễ vật lên bàn chuẩn bị trước gian điện, vái lạy theo thứ tự từ Tiền điện, Chính điện rồi sang các gian phối tự. Tục châm dầu đèn vào các đèn dầu chung ở các ban mang ý nghĩa tiếp dẫn ánh sáng trí tuệ và gửi gắm ước nguyện.
Cách hạ lễ: Sau khi hết tuần hương, người hành lễ vái tạ, tự thu dọn bao bì lễ vật của mình để giữ gìn vệ sinh chung, có thể hạ lộc hoa quả mang về lấy may, tuyệt đối không xả rác hay tự ý di chuyển đồ tự khí của di tích.
Văn khấn tham khảo
Văn khấn tham khảo chung theo loại hình tín ngưỡng, không phải văn bản chính thức của di tích.
Nam mô Thập phương Pháp giới Thường trụ Tam Bảo. Con kính lạy Thập phương chư Phật, chư vị Bồ Tát, Chư hiền Thánh Tăng. Con kính lạy Ngọc Hoàng Đại Thiên Tôn, Huyền Thiên Thượng Đế, Nam Tào Bắc Đẩu tinh quân. Con kính lạy Kim Hoa Thánh Mẫu, Thập Nhị Bộ Nương Nương, Thập Điện Minh Vương, Thái Tuế Tinh Quân. Hôm nay là ngày... tháng... năm... Tín chủ con là:... ngụ tại:... Nhân tiết cát nhật, tâm thành sắm sửa hương hoa lễ vật, dâng lên trước án. Kính xin chư vị từ bi gia hộ chứng minh, phù hộ độ trì cho gia đạo bình an, sức khỏe khang ninh, bốn mùa không tai ách, sở cầu như ý, sở nguyện tòng tâm. Cúi xin chư vị minh chứng lòng thành. Nam mô A Di Đà Phật.
Thông tin tổng quan
Chùa Phước Hải (thường gọi Chùa Ngọc Hoàng) là công trình tín ngưỡng đặc sắc của cộng đồng người Hoa gốc Quảng Đông tại Sài Gòn - Chợ Lớn. Ngôi chùa phản ánh rõ nét hiện tượng 'Tam giáo đồng nguyên' kết hợp tín ngưỡng dân gian, nổi tiếng với kỹ thuật đắp tượng bằng giấy bồi và nghệ thuật gốm men Cây Mai cuối thế kỷ XIX.
Năm khởi dựng: Khoảng 1892 - 1900
Kiến trúc: Kiến trúc dạng đền miếu người Hoa với bố cục chữ 'Quốc' hoặc tam hợp viện khép kín. Mái lợp ngói âm dương, trang trí nhiều mảng tượng gốm Cây Mai đặc trưng miêu tả các tích truyện Đạo giáo và đồ án cát tường. Điểm nổi bật nhất về mỹ thuật là gần 100 pho tượng thờ được chế tác tinh xảo bằng kỹ thuật giấy bồi và gỗ sơn son thếp vàng.
Xếp hạng di tích: Được Bộ Văn hóa - Thông tin công nhận là Di tích Kiến trúc Nghệ thuật cấp Quốc gia theo Quyết định số 2012-QĐ/BT ngày 15/10/1994.