Chùa Tây Am (chùa Đồng Kỵ)
Chùa · Thành phố Bắc Ninh
Nội dung tổng quan bên dưới đang chờ biên tập viên kiểm chứng lại với nguồn xác thực — tham khảo, chưa đảm bảo chính xác 100%.
Chùa Tây Am (thường gọi là chùa Đồng Kỵ) tọa lạc tại làng Đồng Kỵ, thành phố Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh. Đây là ngôi chùa cổ thuộc hệ phái Phật giáo Bắc truyền, phụng thờ Chư Phật, Bồ Tát cùng hệ thống Tổ sư và Tam Tòa Thánh Mẫu theo nếp tín ngưỡng truyền thống của cư dân đồng bằng Bắc Bộ. Chùa gắn bó mật thiết với không gian văn hóa lễ hội truyền thống Đồng Kỵ mỗi dịp đầu xuân.
Chùa Tây Am (chùa Đồng Kỵ) ở đâu?
Tại Thành phố Bắc Ninh.
Tọa độ: 21.1403095, 105.9414039
Chùa tọa dạt tại phường Đồng Kỵ, thành phố Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh. Từ trung tâm thành phố Từ Sơn di chuyển khoảng 3 km theo hướng đường Nguyễn Văn Cừ / Tỉnh lộ 295B về phía làng nghề gỗ mỹ nghệ Đồng Kỵ; từ trung tâm thành phố Bắc Ninh cách khoảng 15 km về phía Tây Nam. Du khách có thể di chuyển thuận tiện bằng xe máy, ô tô cá nhân hoặc xe buýt nội tỉnh.
Chùa Tây Am (chùa Đồng Kỵ) thờ ai?
- Chư Phật, Chư Bồ Tát — Đối tượng phụng thờ tối cao trong Phật điện. Theo truyền thống Phật giáo Bắc truyền (Đại thừa) của đồng bằng Bắc Bộ
- Tam Tòa Thánh Mẫu — Chư vị Thánh Mẫu trong tín ngưỡng Tứ phủ. Thờ tại ban Mẫu theo mô hình 'tiền Phật hậu Thánh/Mẫu'
- Lịch đại Tổ sư — Các thế hệ cao tăng từng trụ trì và truyền pháp tại chùa. Thờ tại nhà thờ Tổ
Chùa Tây Am (chùa Đồng Kỵ) có mấy bàn thờ?
5 ban thờ chính.
- Tam Bảo (Chính điện) — Nơi bài trí các pho tượng Phật, Bồ Tát nhiều tầng bậc (Tam Thế Phật, Di Đà Tam Tôn, Thích Ca Niêm Hoa, Tòa Cửu Long...)
- Ban Đức Ông (Đức Đô Triệu Huệ Đại Vương) — Nơi thờ vị thần hộ trì chốn già lam, thường nằm bên trái chính điện theo hướng nhìn từ ngoài vào
- Ban Thánh Hiền (Tôn giả A Nan) — Nơi thờ thánh tăng bảo hộ tu viện, nằm phía bên phải chính điện
- Nhà thờ Tổ — Nơi phụng thờ chư vị Tổ sư khai sơn và trụ trì qua các thời kỳ
- Nhà thờ Mẫu — Nơi thờ Tam Tòa Thánh Mẫu cùng các quan, chầu thuộc hệ thống Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ
Lễ hội chính của Chùa Tây Am (chùa Đồng Kỵ) vào thời điểm nào?
Mùng 4 đến mùng 6 tháng Giêng — Lễ hội diễn ra cùng dịp với hội làng truyền thống Đồng Kỵ (nổi tiếng với hội rước pháo), thu hút đông đảo nhân dân địa phương và phật tử thập phương đến lễ Phật, cầu an đầu năm.
Kinh nghiệm hành lễ
Cách sắm lễ: Tại các ban thờ Phật, đồ lễ hoàn toàn là đồ chay: hương, hoa tươi (hoa sen, cúc, huệ), trà, quả chín tươi, bánh kẹo, xôi oản thanh tịnh. Tuyệt đối không dâng lễ mặn, tiền vàng mã lên ban Tam Bảo. Lễ mặn (nếu có chuẩn bị) chỉ được đặt tại ban thờ Đức Ông hoặc ban thờ Mẫu theo tục lệ địa phương.
Cách dâng lễ: Khi vào chùa hành lễ, thắp hương tại lư hương phía ngoài sân rồi vào chính điện. Khấn vái trang nghiêm, giữ trật tự và đi khẽ, nói khẽ. Thứ tự dâng lễ khuyến nghị: lễ ban Đức Ông trước (xin phép vào lễ Phật), sau đó lễ Tam Bảo chính điện, tiếp đến ban Thánh Hiền, nhà thờ Tổ và nhà thờ Mẫu.
Cách hạ lễ: Sau khi kết thúc tuần nhang, vái lạy tạ lễ tại từng ban rồi mới xin phép hạ lễ phẩm. Tiền giọt dầu công đức nên đặt trực tiếp vào hòm công đức của nhà chùa, không đặt rải rác lên bàn thờ hay tay tượng phật.
Văn khấn tham khảo
Văn khấn tham khảo chung theo loại hình tín ngưỡng, không phải văn bản chính thức của di tích.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần) Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương. Con kính lạy Đức Phật Thích Ca Mâu Ni, Đức Phật A Di Đà, Đức Quan Âm Bồ Tát cùng Chư vị Đại Bồ Tát, Thánh Hiền Tăng. Hôm nay là ngày... tháng... năm... Tín chủ con là:... Ngụ tại:... Thành tâm kính biện hương hoa, đăng trà, quả thực, phẩm vật dâng cúng trước Phật đài. Cầu xin Chư Phật, Chư Bồ Tát từ bi gia hộ, chở che cho gia đình con bốn mùa mạnh khỏe, thân tâm an lạc, gia đạo hòa thuận, vạn sự hanh thông, tai ách tiêu trừ. Tín chủ con chí thành lễ bái, cúi xin lượng cả từ bi chứng giám. Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần, 3 lạy)
Thông tin tổng quan
Chùa Tây Am (còn gọi là chùa Đồng Kỵ) là trung tâm sinh hoạt Phật giáo và văn hóa tín ngưỡng cổ kính gắn liền với đời sống tâm linh của người dân làng nghề Đồng Kỵ qua nhiều thế hệ.
Năm khởi dựng: chưa xác định cụ thể niên đại khởi dựng (có từ thời Lê - Nguyễn)
Kiến trúc: Kiến trúc mang đậm phong cách truyền thống Bắc Bộ với kết cấu khung gỗ lim, mái ngói mũi hài, tường gạch cổ, gồm các hạng mục chính điện, nhà tổ, nhà mẫu và khuôn viên sân vườn thanh tịnh.
Xếp hạng di tích: Nằm trong quần thể di tích lịch sử - văn hóa làng Đồng Kỵ đã được xếp hạng cấp Quốc gia.