Đền Cửa Ông
Đền · Thành phố Quảng Ninh
Nội dung tổng quan bên dưới đang chờ biên tập viên kiểm chứng lại với nguồn xác thực — tham khảo, chưa đảm bảo chính xác 100%.
Đền Cửa Ông (phường Cửa Ông, TP. Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh) là Di tích lịch sử Quốc gia đặc biệt, tọa lạc ở vị trí đắc địa nhìn thẳng ra vịnh Bái Tử Long. Đền thờ Hưng Nhượng Đại Vương Trần Quốc Tảng – vị danh tướng có công trấn giữ miền biên ải Đông Bắc thời Trần – cùng toàn thể gia quyến và bộ tướng triều Trần. Quần thể đền gồm Đền Hạ, Đền Trung, Đền Thượng và Chùa Tuệ Đăng, lưu giữ hơn 30 pho tượng cổ độc bản cùng cảnh quan sơn thủy hữu tình, là trung tâm sinh hoạt tín ngưỡng Trần Triều tiêu biểu của cả nước.
Đền Cửa Ông ở đâu?
Tại Thành phố Quảng Ninh.
Tọa độ: 21.0280981, 107.3689917
Đền Cửa Ông tọa lạc tại phường Cửa Ông, thành phố Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh. Từ trung tâm thành phố Hạ Long, du khách di chuyển theo Quốc lộ 18 hoặc đường bao biển Hạ Long - Cẩm Phả về hướng Đông Bắc khoảng 35 - 40 km (thời gian di chuyển khoảng 45 - 60 phút). Tuyến đường thông thoáng, phù hợp cho ô tô cá nhân, xe khách tuyến, xe buýt nội tỉnh hoặc xe máy.
Đền Cửa Ông thờ ai?
- Hưng Nhượng Đại Vương Trần Quốc Tảng — Thần chủ / Vị nhân thần chính. Con trai thứ ba của Quốc công Tiết chế Trần Hưng Đạo, danh tướng có công trấn ải miền duyên hải Đông Bắc và đóng góp lớn trong các cuộc kháng chiến chống giặc Nguyên Mông.
- Đức Thánh Trần (Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn) cùng gia quyến — Thần phối thờ. Thánh Phụ, Thánh Mẫu và phu nhân, thân tộc triều Trần được phối thờ trang trọng tại Đền Thượng.
- Khâm Sai Đại Thần Hoàng Cần và các bộ tướng nhà Trần — Thần phối thờ. Các tướng lĩnh thân cận triều Trần như Yết Kiêu, Dã Tượng, Đỗ Khắc Chung, Đoàn Nhượng... và nhân thần địa phương Hoàng Cần có công dẹp giặc, bảo hộ dân chúng.
- Trung Thiên Long Mẫu — Thủy thần bảo trợ. Vị nữ thần chủ quản vùng sông biển, phù trợ ngư dân và thuyền bè đi lại an toàn trên vịnh Bái Tử Long.
Đền Cửa Ông có mấy bàn thờ?
6 ban thờ chính.
- Ban thờ Trung Thiên Long Mẫu (Đền Hạ) — Thờ Long Mẫu và chư vị Thánh Mẫu/Thủy Thần cai quản vùng duyên hải.
- Ban thờ Khâm Sai Hoàng Cần và Tướng quân (Đền Trung) — Thờ Hoàng Cần cùng các quan viên, danh tướng bảo vệ vùng cửa biển.
- Ban Tiền Đường / Công đồng Trần Triều (Đền Thượng) — Nơi thờ hội đồng tướng lĩnh, công thần triều Trần.
- Hậu Cung thờ Hưng Nhượng Đại Vương Trần Quốc Tảng (Đền Thượng) — Gian chính điện thâm nghiêm thờ pho tượng thần chủ Trần Quốc Tảng.
- Ban thờ Đức Thánh Trần và gia tộc họ Trần (Đền Thượng) — Thờ Hưng Đạo Đại Vương, Vương phụ, Vương mẫu và tôn thất nhà Trần.
- Ban Tam Bảo và Ban Mẫu (Chùa Tuệ Đăng) — Khuôn viên chùa phụng thờ Phật Thích Ca Mâu Ni, chư Phật, Bồ Tát và Tam Tòa Thánh Mẫu theo truyền thống tiền Phật hậu Thánh.
Lễ hội chính của Đền Cửa Ông vào thời điểm nào?
Mùng 3 đến mùng 4 tháng 2 âm lịch — Lễ hội truyền thống tưởng nhớ công đức Hưng Nhượng Đại Vương Trần Quốc Tảng, nổi bật với nghi lễ rước kiệu Đức Ông vi hành ngự du quanh vùng duyên hải và các trò chơi dân gian truyền thống.
Kinh nghiệm hành lễ
Cách sắm lễ: Tùy tâm sắm lễ: Lễ chay (hương, hoa cúc/hoa huệ tươi, quả tươi, trầu cau, trà, xôi chè) dùng dâng tại ban Phật và ban Tam Tòa Thánh Mẫu; Lễ mặn (xôi, gà luộc nguyên con, giò nạc) chỉ dâng tại các ban thờ công đồng tướng lĩnh và Hậu cung Đức Ông. Tránh dâng đồ ăn sống, tiền âm phủ hoặc vàng mã quá nhiều.
Cách dâng lễ: Hành lễ theo lộ trình từ chân đồi lên đỉnh đồi: Đền Hạ -> Đền Trung -> Đền Thượng -> Chùa Tuệ Đăng. Đặt lễ ngay ngắn tại bàn lễ theo quy định; mỗi ban chỉ thắp 1 nén hương để đảm bảo an toàn phòng chống cháy nổ và giữ thanh tịnh.
Cách hạ lễ: Chờ tàn khoảng 2/3 tuần hương, vái ba vái xin hạ lễ. Tiền vàng (nếu có chuẩn bị) đem hóa tại khu vực lò hóa sớ riêng biệt, đồ lễ thụ lộc tại chỗ hoặc mang về chia cho người thân; không để rác hoặc vỏ bao lễ phẩm lại nơi thờ tự.
Văn khấn tham khảo
Văn khấn tham khảo chung theo loại hình tín ngưỡng, không phải văn bản chính thức của di tích.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần) Con kính lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương. Con kính lạy Đức Thánh Trần Triều Tiết Chế Vạn Kiếp Lục Đầu Đình Thượng Đẳng Phúc Thần Ngọc Bệ Hạ. Con kính lạy Hưng Nhượng Đại Vương Trần Quốc Tảng, cùng chư vị Tướng lĩnh, Công thần triều Trần. Hôm nay là ngày... tháng... năm... Tín chủ con là:... Ngụ tại:... Thành tâm sửa biện hương hoa, lễ vật, kính dâng trước án tiền soi xét. Kính lạy ơn dày gìn giữ giang sơn biên cương cõi Bắc, mở rộng ân uy, giúp nước hộ dân. Chúng con cúi xin ngài giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật. Cầu xin Đức Ông cùng chư vị thần tướng gia ân phù hộ độ trì cho gia quyến chúng con bản mệnh bình an, công việc thuận buồm xuôi gió, gia đạo hưng thịnh, bốn mùa tránh mọi tai ương hiểm họa. Giãi tấm lòng thành, cúi xin chứng giám. Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Thông tin tổng quan
Quần thể đền là cứ điểm tâm linh - lịch sử quan trọng vùng Đông Bắc, lưu giữ truyền thống đánh giặc giữ nước của quân dân nhà Trần. Nơi đây đặc biệt nổi tiếng vì phối thờ đầy đủ hệ thống gia quyến và hơn 30 danh tướng thân cận của Quốc công Tiết chế Trần Hưng Đạo.
Năm khởi dựng: Thế kỷ 16 - 19
Kiến trúc: Tọa lạc trên ngọn đồi thoai thoải hướng nhìn ra vịnh Bái Tử Long theo thế phong thủy 'tọa sơn hướng hải'. Kiến trúc gồm ba cụm Đền Hạ, Đền Trung, Đền Thượng và Chùa Tuệ Đăng xây bằng gạch Bát Tràng, mái lợp ngói mũi hài, kết cấu gỗ chạm lộng tinh xảo; trên đồi cao có tượng đài Hưng Nhượng Đại Vương bằng đồng nguyên khối nặng hơn 40 tấn.
Xếp hạng di tích: Xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt theo Quyết định số 2282/QĐ-TTg ngày 25/12/2017 của Thủ tướng Chính phủ.