Đình thần Định Yên
Đình · Tỉnh Đồng Tháp
Nội dung tổng quan bên dưới đang chờ biên tập viên kiểm chứng lại với nguồn xác thực — tham khảo, chưa đảm bảo chính xác 100%.
Đình thần Định Yên tọa lạc tại xã Định Yên, huyện Lấp Vò, tỉnh Đồng Tháp, là công trình tín ngưỡng dân gian đặc trưng của Nam Bộ gắn liền với quá trình khai hoang lập ấp và sự phát triển của làng chiếu Định Yên. Đình thờ Thành hoàng Bổn Cảnh (được ban sắc phong dưới triều Tự Đức năm 1852) cùng các bậc tiền nhân khai canh, khai cơ. Ngôi đình lưu giữ nghệ thuật kiến trúc gỗ cổ truyền tinh xảo và tổ chức lễ Kỳ Yên trang trọng vào tháng 4 và tháng 11 âm lịch hằng năm. Đình Định Yên được xếp hạng là Di tích lịch sử - văn hóa cấp Quốc gia vào năm 2003.
Đình thần Định Yên ở đâu?
Tại Tỉnh Đồng Tháp.
Tọa độ: 10.3093249, 105.5424412
Đình nằm tại xã Định Yên, huyện Lấp Vò, tỉnh Đồng Tháp. Từ trung tâm TP Cao Lãnh, di chuyển theo hướng cầu Cao Lãnh qua Quốc lộ 80 rồi rẽ vào đường Tỉnh ĐT849/ĐT868 về phía Định Yên (cự ly khoảng 25-30 km, thời gian di chuyển khoảng 40-50 phút bằng ô tô hoặc xe máy). Từ TP Sa Đéc, đi theo ĐT848 và ĐT849 khoảng 30 km.
Đình thần Định Yên thờ ai?
- Thành hoàng Bổn Cảnh — Thần chủ bảo trợ làng xã. Được vua Tự Đức ban sắc phong vào năm 1852 (Tự Đức ngũ niên).
- Tiền hiền, Hậu hiền — Các bậc tiền nhân khai canh, khai cơ. Những người có công quy dân lập ấp, khai hoang vùng đất Định Yên và hình thành làng nghề dệt chiếu truyền thống.
Đình thần Định Yên có mấy bàn thờ?
4 ban thờ chính.
- Chính điện (Khám thờ Thành hoàng) — Gian trung tâm nơi đặt ngai thờ, hòm sắc phong và bài vị Thành hoàng Bổn Cảnh.
- Tả ban và Hữu ban — Hai bên chính điện, thờ các vị thần phụ tá và các bậc danh nhân làng xã.
- Ban Tiền hiền - Hậu hiền — Khu vực hậu điện/nhà tiền tế thờ cúng công đức tổ tiên khai sáng làng Định Yên.
- Bàn Thần Nông / Sơn Quân — Nằm ngoài sân đình hoặc gian phụ, thờ Thần Nông hộ trì mùa màng nông nghiệp và chúa xứ.
Lễ hội chính của Đình thần Định Yên vào thời điểm nào?
16-17 tháng 4 và 15-16 tháng 11 âm lịch — Đại lễ Kỳ Yên (Hạ điền vào tháng 4 và Thượng điền vào tháng 11 âm lịch) với các nghi lễ rước sắc phong, tế thần, dâng hương cầu quốc thái dân an, mùa màng thuận hòa, kết hợp các hoạt động diễn xướng tuồng/hát bội truyền thống.
Kinh nghiệm hành lễ
Cách sắm lễ: Lễ vật tùy tâm chuẩn bị: hương đèn, trầu cau, hoa tươi, đĩa quả ngọt, trà, rượu. Nếu biện lễ mặn thì dùng xôi, gà luộc, heo quay hoặc giò chả.
Cách dâng lễ: Trang phục lịch sự, kín đáo. Dâng lễ từ gian ngoài vào chính điện, thắp hương và khấn bái theo thứ tự từ Thần chủ (Thành hoàng) đến Tả ban, Hữu ban và Tiền hiền. Tránh làm ồn và tôn trọng các biển chỉ dẫn trong đình.
Cách hạ lễ: Đợi hương cháy được quá 2/3 tuần, người lễ chắp tay vái lạy tạ lễ trước các ban thờ. Sau đó tiến hành hóa sớ, tiền vàng mã (nếu có) tại lò hóa sớ riêng và xin lộc mang về.
Văn khấn tham khảo
Văn khấn tham khảo chung theo loại hình tín ngưỡng, không phải văn bản chính thức của di tích.
Nam mô A Di Đà Phật (3 lần). Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương. Con kính lạy Bản cảnh Thành hoàng chư vị Đại Vương, Tả ban, Hữu ban, chư vị Tôn thần cai quản nơi xứ hạt. Con kính lạy chư vị Tiền hiền khai khẩn, Hậu hiền khai cơ, tiền tổ tiền bối hữu công định cư định ấp. Hôm nay là ngày... tháng... năm... (Âm lịch). Tín chủ con là:... Ngụ tại:... Thành tâm sửa biện hương hoa, phẩm vật, trà quả kim ngân, thắp nén tâm hương dâng lên trước án. Kính cáo tôn thần linh ứng chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật, phù hộ độ trì cho gia đạo bình an, khang thái, bốn mùa thuận lợi, công việc hanh thông, mọi sự cát tường như ý. Giãi tấm lòng thành, cúi xin chứng giám. Nam mô A Di Đà Phật (3 lần, 3 lạy).
Thông tin tổng quan
Đình thần Định Yên là trung tâm tín ngưỡng dân gian tiêu biểu của cộng đồng cư dân vùng sông nước Nam Bộ, phản ánh lịch sử khẩn hoang và gắn bó chặt chẽ với sự phát triển của di sản văn hóa phi vật thể Làng nghề dệt chiếu Định Yên.
Năm khởi dựng: Khoảng đầu thế kỷ XIX (trùng tu lớn vào đầu thế kỷ XX)
Kiến trúc: Kiến trúc đình làng Nam Bộ truyền thống dạng ba gian hai chái, nóc mái lợp ngói âm dương, các góc mái uốn lượn đắp nổi rồng phượng. Khung chịu lực bằng gỗ quý với hàng cột to tròn, hệ thống bao lam, bao sòi, hoành phi câu đối chạm trổ hoa văn tứ linh, hoa lá tinh xảo, sơn son thếp vàng.
Xếp hạng di tích: Quyết định số 39/2003/QĐ-BVHTT ngày 23/07/2003 của Bộ Văn hóa - Thông tin xếp hạng Di tích lịch sử - văn hóa cấp Quốc gia.