Đình Tiên Canh
Đình · Tỉnh Phú Thọ
Nội dung tổng quan bên dưới đang chờ biên tập viên kiểm chứng lại với nguồn xác thực — tham khảo, chưa đảm bảo chính xác 100%.
Đình Tiên Canh tọa lạc tại thị trấn Hương Canh, huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc (trong một số dữ liệu hành chính trích lục cũ tiếp giáp khu vực Phú Thọ/Vĩnh Phúc). Đình nằm trong cụm ba ngôi đình cổ trứ danh (Hương Canh - Ngọc Canh - Tiên Canh) phụng thờ các vị vua và tướng lĩnh triều Ngô. Ngôi đình nổi bật bởi nghệ thuật điêu khắc gỗ dân gian thời Lê - Nguyễn đặc sắc và đã được Thủ tướng Chính phủ xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt vào năm 2022.
Đình Tiên Canh ở đâu?
Tại Tỉnh Phú Thọ.
Tọa độ: 21.2691189, 105.6519124
Di tích nằm tại thị trấn Hương Canh, huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc (tọa độ trên bản đồ tiếp giáp ranh giới khu vực lịch sử Vĩnh Phúc - Phú Thọ). Từ trung tâm thành phố Vĩnh Yên di chuyển theo Quốc lộ 2 về hướng Hà Nội khoảng 6 km (10-15 phút) đến thị trấn Hương Canh, sau đó rẽ vào đường nội thị để tới khu vực đình Tiên Canh. Phương tiện xe máy, ô tô cá nhân hoặc xe buýt đều thuận tiện.
Đình Tiên Canh thờ ai?
- Thành hoàng làng (Lục vị Thành hoàng triều Ngô) — Thành hoàng bản thổ. Cùng với đình Hương Canh và đình Ngọc Canh trong cụm ba ngôi đình cổ của vùng Hương Canh, đình Tiên Canh thờ các vị nhân thần thời Tiền Ngô vương Ngô Quyền và thời loạn Thập nhị sứ quân, tiêu biểu gồm Thiên Sách Vương Ngô Xương Ngập, Nam Tấn Vương Ngô Xương Văn và Đỗ Cảnh Thạc sứ quân.
Đình Tiên Canh có mấy bàn thờ?
2 ban thờ chính.
- Hậu cung (Chính tẩm) — Gian trong cùng thâm nghiêm, nơi đặt bài vị, ngai thờ và long ngai của các vị Thành hoàng làng.
- Đại bái (Tiền tế) — Không gian rộng lớn để cử hành các nghi thức tế lễ cộng đồng, dâng hương hoa của dân làng và thập phương.
Lễ hội chính của Đình Tiên Canh vào thời điểm nào?
Mùng 3 đến mùng 5 tháng Giêng âm lịch — Hội làng truyền thống ba thôn (Tiên Canh, Ngọc Canh, Hương Canh), gắn liền với các nghi lễ rước kiệu, tế lễ Thành hoàng và các trò chơi dân gian đặc trưng vùng đất gốm như kéo song, cướp cờ.
Kinh nghiệm hành lễ
Cách sắm lễ: Lễ vật chuẩn bị tùy tâm và thanh tịnh: hương, hoa tươi, quả ngọt, trầu cau, nước suối, xôi oản hoặc lễ mặn (gà luộc, thịt lợn chín) vào các dịp sóc vọng, lễ tiệc của đình.
Cách dâng lễ: Dâng lễ tại bàn thờ công đồng/đại bái trước, thắp hương và hành lễ từ ngoài vào trong theo sự hướng dẫn của ban quản lý di tích; trang phục lịch sự, giữ thái độ trang nghiêm, không tự ý bước vào gian cấm/hậu cung.
Cách hạ lễ: Đợi hương tàn quá 2/3 tuần nhang mới làm lễ tạ; hạ lễ chia lộc cho gia quyến hoặc tán lộc cho người thụ lễ; hóa sớ giấy (nếu có) đúng nơi quy định.
Văn khấn tham khảo
Văn khấn tham khảo chung theo loại hình tín ngưỡng, không phải văn bản chính thức của di tích.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần) Con kính lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương. Con kính lạy Hoàng Thiên Hậu Thổ chư vị Tôn thần. Con kính lạy ngài Đương niên Hành khiển, Thái Tuế chí đức Tôn thần. Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành hoàng Chư vị Đại Vương, cùng các vị Tôn thần cai quản bản hương. Tín chủ (chúng) con là: ... Ngụ tại: ... Hôm nay là ngày ... tháng ... năm ... Tín chủ con thành tâm sắm sửa hương hoa phẩm vật, lễ bạc tâm thành, dâng lên trước án. Kính cẩn tấu trình: Cảm mến đức dày của chư vị tiền hiền, bách linh phù hộ độ trì cho non sông đất nước, muôn dân trăm họ được thái bình thịnh trị. Chúng con cúi xin Thành hoàng Tôn thần giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật. Phù hộ độ trì cho gia đạo chúng con bình an khang thái, tật bệnh tiêu trừ, công việc hanh thông, sở cầu như ý. Giải tấm lòng thành, cúi xin chứng giám. Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Thông tin tổng quan
Đình Tiên Canh là một trong ba ngôi đình gỗ cổ thuộc cụm đình Hương Canh nổi tiếng vùng châu thổ Bắc Bộ, lưu giữ giá trị to lớn về lịch sử triều Ngô và nền nghệ thuật điêu khắc gỗ dân gian thế kỷ XVII - XVIII.
Năm khởi dựng: Khoảng thế kỷ XVIII
Kiến trúc: Kiến trúc chữ Đinh truyền thống gồm Tiền tế (Đại bái) và Hậu cung. Khung nhà kết cấu gỗ lim đồ sộ, các bức cốn, bẩy, đầu dư chạm khắc tinh xảo các đề tài rồng, phượng, lân cùng cảnh sinh hoạt đời sống làng quê Việt Nam đặc trưng thời Hậu Lê - Nguyễn sơ.
Xếp hạng di tích: Cụm đình Hương Canh (bao gồm Đình Tiên Canh, Đình Hương Canh, Đình Ngọc Canh) được xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt theo Quyết định số 1649/QĐ-TTg ngày 29/12/2022 của Thủ tướng Chính phủ.