Đình Từ Lương Xâm
Đình · Thành phố Hải Phòng
Nội dung tổng quan bên dưới đang chờ biên tập viên kiểm chứng lại với nguồn xác thực — tham khảo, chưa đảm bảo chính xác 100%.
Đình Từ Lương Xâm là một di tích lịch sử - văn hóa cấp Quốc gia tại Hải Phòng, thờ Vua Bà Nguyễn Thị Nguyệt Thai, vị Thành hoàng có công khai hoang lập ấp. Đình là trung tâm sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng của cộng đồng, nổi bật với lễ hội lớn diễn ra vào tháng Giêng âm lịch hàng năm. Kiến trúc đình mang đậm nét truyền thống Việt Nam, thể hiện giá trị lịch sử và nghệ thuật sâu sắc.
Đình Từ Lương Xâm ở đâu?
Tại Thành phố Hải Phòng.
Tọa độ: 20.8362062, 106.7363135
Từ trung tâm thành phố Hải Phòng (Nhà hát lớn Hải Phòng), đi theo đường Trần Phú, sau đó rẽ vào đường Điện Biên Phủ. Tiếp tục đi thẳng qua cầu Lạc Long, rẽ phải vào đường Ngô Quyền. Đi thẳng khoảng 5km, Đình Từ Lương Xâm sẽ nằm bên tay phải. Khoảng cách ước tính 7-8km, thời gian di chuyển bằng xe máy hoặc ô tô khoảng 15-20 phút tùy tình hình giao thông.
Đình Từ Lương Xâm thờ ai?
- Vua Bà (Nguyễn Thị Nguyệt Thai) — Thành hoàng làng, người có công khai hoang, lập ấp và dạy dân nghề nông, dệt vải. Bà được tôn vinh là người có công lớn trong việc phát triển đời sống kinh tế và văn hóa của vùng đất này.. Theo truyền thuyết, Vua Bà là con gái của Vua Hùng Duệ Vương, có công giúp dân khai khẩn đất hoang, dạy dân trồng lúa, nuôi tằm dệt vải. Sau khi mất, bà hiển linh phù hộ dân làng.
Đình Từ Lương Xâm có mấy bàn thờ?
3 ban thờ chính.
- Hậu cung (Cung cấm) — Nơi đặt ngai thờ và bài vị của Vua Bà Nguyễn Thị Nguyệt Thai, vị Thành hoàng chính của đình.
- Đại bái — Nơi thờ các vị thần linh khác và là không gian hành lễ chính của cộng đồng. Có thể có ban thờ Tả ban, Hữu ban thờ các vị quan văn, quan võ hoặc các vị thần có công với làng.
- Tả mạc, Hữu mạc — Hai dãy nhà đối xứng hai bên sân đình, thường dùng làm nơi chuẩn bị lễ vật, nghỉ ngơi cho các cụ cao tuổi hoặc nơi thờ tự các vị tiền hiền, hậu hiền của làng.
Lễ hội chính của Đình Từ Lương Xâm vào thời điểm nào?
Từ ngày mùng 8 đến ngày mùng 10 tháng Giêng âm lịch hàng năm — Lễ hội Đình Từ Lương Xâm là một trong những lễ hội lớn của Hải Phòng, nhằm tưởng nhớ công ơn của Vua Bà Nguyễn Thị Nguyệt Thai. Lễ hội bao gồm nhiều nghi thức truyền thống như lễ rước, tế lễ, cùng các trò chơi dân gian như đấu vật, cờ người, hát chèo.
Kinh nghiệm hành lễ
Cách sắm lễ: Lễ vật dâng đình thường bao gồm: hương, hoa tươi (sen, cúc, huệ), quả tươi (ngũ quả), oản, xôi, chè, bánh kẹo, trầu cau, rượu, nước sạch. Tùy theo điều kiện và lòng thành, có thể sắm thêm mâm cỗ mặn (gà luộc, giò chả, nem...). Lễ vật cần được chuẩn bị tươm tất, sạch sẽ, thể hiện lòng thành kính.
Cách dâng lễ: Khi vào đình, nên đi qua cửa bên (cửa Tả hoặc cửa Hữu), tránh đi cửa chính giữa (cửa Trung). Trang phục cần lịch sự, kín đáo. Trước khi dâng lễ, thắp hương và đặt lễ vật lên các ban thờ theo thứ tự từ trong ra ngoài (từ Hậu cung đến Đại bái). Sau đó, quỳ hoặc đứng trang nghiêm, chắp tay khấn vái theo bài văn khấn hoặc lời khấn tự tâm. Khi khấn, cần giữ tâm thanh tịnh, bày tỏ lòng thành kính và những điều mong cầu chính đáng.
Cách hạ lễ: Sau khi khấn vái và đợi hương cháy hết khoảng 2/3 nén, có thể hạ lễ. Lễ vật mặn có thể xin lộc về thụ hưởng cùng gia đình. Lễ vật hoa quả, bánh kẹo có thể chia sẻ cho người thân, bạn bè. Tiền vàng, mã sau khi khấn xong cần được hóa tại nơi quy định của đình. Khi ra về, nên đi qua cửa bên như khi vào, tránh đi cửa chính giữa.
Văn khấn tham khảo
Văn khấn tham khảo chung theo loại hình tín ngưỡng, không phải văn bản chính thức của di tích.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần) Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương. Con lạy Hoàng Thiên Hậu Thổ chư vị Tôn thần. Con lạy Thành hoàng bản cảnh, chư vị Đại vương. Con lạy các quan Ngũ phương, Ngũ thổ, Long mạch, Tài thần định phúc Táo quân, chư vị Tôn thần. Con lạy các vị Tiền chủ, Hậu chủ, cùng chư vị linh thần cai quản trong đình. Tín chủ con là: [Tên của bạn] Ngụ tại: [Địa chỉ của bạn] Hôm nay là ngày: [Ngày, tháng, năm âm lịch] Nhân tiết: [Tên ngày lễ, nếu có] Chúng con thành tâm sửa biện hương hoa, trà quả, thắp nén tâm hương, dâng lên trước án. Kính cẩn tâu trình: Chúng con đến Đình Từ Lương Xâm, thành tâm kính lễ, cầu xin các vị thần linh phù hộ độ trì cho gia đình chúng con được bình an, mạnh khỏe, công việc hanh thông, vạn sự tốt lành. Cầu mong quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, bách gia trăm họ được ấm no, hạnh phúc. Chúng con lễ bạc tâm thành, cúi xin các vị thần linh chứng giám, phù hộ độ trì. Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Thông tin tổng quan
Đình Từ Lương Xâm là một di tích lịch sử - văn hóa quan trọng, gắn liền với truyền thuyết về Vua Bà Nguyễn Thị Nguyệt Thai, người có công khai hoang, lập ấp và dạy dân nghề nông, dệt vải. Đình không chỉ là nơi thờ cúng, tưởng nhớ vị Thành hoàng mà còn là trung tâm sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng của cộng đồng dân cư địa phương. Lễ hội Đình Từ Lương Xâm hàng năm thu hút đông đảo du khách và người dân tham gia, góp phần bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống.
Năm khởi dựng: Chưa xác định rõ năm khởi dựng cụ thể, nhưng đình có lịch sử lâu đời, gắn liền với quá trình hình thành và phát triển của vùng đất Lương Xâm.
Kiến trúc: Đình Từ Lương Xâm mang kiến trúc truyền thống của đình làng Việt Nam, thường bao gồm các hạng mục chính như Nghi môn (cổng đình), sân đình, Tả mạc, Hữu mạc, Đại bái (nhà tiền tế) và Hậu cung (cung cấm). Kiến trúc đình thường được chạm khắc tinh xảo với các đề tài rồng, phượng, hoa lá, thể hiện nghệ thuật điêu khắc gỗ truyền thống.
Xếp hạng di tích: Di tích lịch sử - văn hóa cấp Quốc gia (được công nhận vào năm 1990).