Chùa Dạm

Nội dung tổng quan bên dưới đang chờ biên tập viên kiểm chứng lại với nguồn xác thực — tham khảo, chưa đảm bảo chính xác 100%.

Chùa Dạm (tên chữ là Cảnh Phúc tự, dân gian còn gọi là chùa Bà Tấm) tọa lạc trên sườn núi Lạc Cẩm, phường Nam Sơn, thành phố Bắc Ninh. Chùa do vua Lý Nhân Tông khởi dựng năm 1086 dưới sự bảo trợ của Nguyên phi Ỷ Lan, từng là một đại danh lam quy mô lớn thời Lý với kiến trúc 4 cấp nền đá độc đáo. Hiện nay, di tích bảo tồn được dấu tích nền móng cổ và kiệt tác cột đá chạm rồng thời Lý – Bảo vật Quốc gia tiêu biểu của mỹ thuật cổ Việt Nam.

Chùa Dạm ở đâu?

Tại Thành phố Bắc Ninh.

Tọa độ: 21.1436433, 106.1019764

Từ trung tâm thành phố Bắc Ninh (khu vực ngã 6), đi theo hướng Đông Nam theo đường Trần Hưng Đạo/Quốc lộ 18 hoặc đường tỉnh 291 khoảng 6-7 km về phía phường Nam Sơn. Chùa nằm tựa lưng vào sườn núi Dạm (núi Lạc Cẩm). Tuyến đường trải nhựa thuận tiện cho xe máy, ô tô cá nhân và xe du lịch.

Chùa Dạm thờ ai?

• Tam Bảo (Chư Phật) — Đối tượng tôn thờ tối cao của Phật giáo. Hệ thống tượng Phật bài trí tại tòa Tam Bảo theo truyền thống Bắc truyền.
• Nguyên phi Ỷ Lan (Linh Nhân Hoàng thái hậu) — Nhân vật lịch sử, người có công khởi dựng chùa và phát triển Phật giáo thời Lý. Dân gian trong vùng tôn kính gọi bà là Bà Tấm, phụng thờ tại đền/ban riêng gắn với di tích.

Chùa Dạm có mấy bàn thờ?

4 ban thờ chính.

• Ban Tam Bảo — Tọa lạc tại chính điện, thờ chư Phật, chư Bồ Tát và chư Hiền thánh Tăng.
• Ban thờ Đức Ông (Tăng Quảng Thiên Vương) — Thờ vị thần hộ trì chốn già lam, bài trí ở gian hồi bên phải tòa Tam Bảo.
• Ban thờ Khang Triều / Thánh Tăng — Thờ Tổ Bồ Đề Đạt Ma và chư Tăng, bài trí ở gian hồi bên trái tòa Tam Bảo.
• Đền thờ/Ban thờ Nguyên phi Ỷ Lan — Nơi thờ Hoàng thái hậu Linh Nhân (Bà Tấm), người có công đức lớn gắn liền với việc khởi dựng chùa Dạm.

Lễ hội chính của Chùa Dạm vào thời điểm nào?

Mùng 8 tháng 9 âm lịch — Hội chùa Dạm diễn ra thường niên từ ngày 7 đến ngày 9 tháng 9 âm lịch (chính hội ngày mùng 8), tưởng niệm ngày hoá của Nguyên phi Ỷ Lan với nghi thức rước kiệu, dâng lễ và các trò chơi dân gian.

Kinh nghiệm hành lễ

Cách sắm lễ: Tại ban Tam Bảo chỉ dâng lễ chay: hương, hoa tươi, quả chín, phẩm oản, nước tịnh tâm, trà sen. Không dâng đồ lễ mặn, tiền vàng mã hay vật phẩm cấm kỵ tại chính điện Phật.

Cách dâng lễ: Thắp hương tại lư hương chung ngoài sân trước khi vào bái đường; tuần tự hành lễ từ ban Tam Bảo, kế đến ban Đức Ông, ban Thánh Tăng rồi sang khu vực thờ Nguyên phi Ỷ Lan; giữ trang phục kín đáo, đi đứng nhẹ nhàng, không gây ồn ào nơi cửa thiền.

Cách hạ lễ: Sau khi hết tuần hương, vái lễ tạ Tam Bảo và các ban thờ rồi xin hạ lộc phẩm; không đốt vàng mã tại chính điện; tiền giọt dầu/công đức nên bỏ trực tiếp vào hòm công đức theo quy định.

Văn khấn tham khảo

Văn khấn tham khảo chung theo loại hình tín ngưỡng, không phải văn bản chính thức của di tích.

Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần) Con kính lạy mười phương thường trụ Tam Bảo. Con kính lạy đức Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật, chư Phật, chư Bồ Tát, chư Hiền Thánh Tăng chứng minh công đức. Hôm nay là ngày... tháng... năm... Tín chủ con tên là..., ngụ tại... Thành tâm sắm sửa hương hoa trà quả, kim ngân tịnh tài, quỳ trước Phật điện lòng thành kính cẩn tiến dâng. Kính xin Tam Bảo thùy từ gia hộ chứng minh, độ cho quốc thái dân an, toàn thể gia quyến chúng con thân tâm an lạc, tiêu trừ nghiệp chướng, phước huệ trang nghiêm, sở cầu sở nguyện bình an thuận cảnh. Nam mô Thường Trụ Thập Phương Tề Bảo tác đại chứng minh. (3 lần)

Thông tin tổng quan

Chùa Dạm (Cảnh Phúc tự) là đại danh lam bậc nhất thời Lý, biểu trưng cho đỉnh cao nghệ thuật kiến trúc, điêu khắc đá và sự gắn kết giữa Phật giáo với vương quyền triều Lý. Cột đá chùa Dạm tại đây là một trong những kiệt tác điêu khắc rồng thời Lý tiêu biểu nhất của mỹ thuật cổ Việt Nam.

Năm khởi dựng: 1086 (thời vua Lý Nhân Tông)

Kiến trúc: Di tích có bố cục độc đáo gồm 4 cấp nền giật cấp bám theo sườn núi dốc, được kè bằng các tảng đá lớn. Di vật nổi bật nhất là trụ đá khối cao hơn 5 m (cột đá chùa Dạm) chạm nổi đôi rồng uốn lượn tinh xảo thời Lý ngự trên cấp nền thứ hai.

Xếp hạng di tích: Xếp hạng Di tích lịch sử - kiến trúc nghệ thuật cấp Quốc gia theo Quyết định số 313-VH/VP ngày 28/4/1962 của Bộ Văn hóa. Cột đá chùa Dạm được Thủ tướng Chính phủ công nhận là Bảo vật Quốc gia đợt 6 năm 2017.

Di tích gần đó