Hội quán Tuệ Thành
Đền · Thành phố Hồ Chí Minh
Nội dung tổng quan bên dưới đang chờ biên tập viên kiểm chứng lại với nguồn xác thực — tham khảo, chưa đảm bảo chính xác 100%.
Hội quán Tuệ Thành (thường được biết đến với tên gọi dân gian là Chùa Bà Thiên Hậu hoặc Chùa Bà Chợ Lớn) tọa lạc tại số 710 đường Nguyễn Trãi, Quận 5, TP. Hồ Chí Minh. Được dựng vào khoảng năm 1760 bởi nhóm di dân người Hoa gốc phủ Quảng Châu (Quảng Đông), hội quán vừa là nơi thờ phụng Thiên Hậu Thánh Mẫu bảo trợ đường biển, vừa là trụ sở gắn kết cộng đồng Bang Quảng Đông xưa. Công trình mang đậm phong cách kiến trúc Lưỡng Quảng với bố cục liên hoàn khép kín, nổi bật nhờ hàng chục cụm phù điêu gốm Cây Mai rực rỡ trên bờ nóc bờ mái và các hiện vật điêu khắc gỗ, chuông đồng, lư hương có giá trị mỹ thuật cao.
Hội quán Tuệ Thành ở đâu?
710, Đường Nguyễn Trãi, Thành phố Hồ Chí Minh.
Tọa độ: 10.7535423, 106.6611898
Nằm trên trục đường Nguyễn Trãi (Quận 5), cách trung tâm Chợ Bến Thành (Quận 1) khoảng 5,5 km về phía Tây Nam. Đi lại thuận tiện bằng xe buýt (các tuyến đi Chợ Lớn chạy qua đường Nguyễn Trãi, Châu Văn Liêm, Hải Thượng Lãn Ông), taxi hoặc xe cá nhân (khoảng 15-20 phút tùy mật độ giao thông).
Hội quán Tuệ Thành thờ ai?
- Thiên Hậu Thánh Mẫu (Mazu) — Thần bảo trợ sông nước và người đi biển. Vị thần tối cao được phụng thờ chính tại hội quán của cộng đồng người Hoa gốc Quảng Đông
- Kim Hoa Nương Nương — Thần chủ trì việc sinh sản, bảo trợ thai phụ và trẻ nhỏ. Phối thờ bên cạnh chính điện
- Long Mẫu Nương Nương — Thần bảo hộ sông nước, thủy tộc trong tín ngưỡng Lưỡng Quảng. Phối thờ tại gian thờ phụ
- Quan Thánh Đế Quân (Quan Công) — Biểu tượng của trung nghĩa, tín nghĩa trong buôn bán và đời sống. Được phối thờ trong khuôn viên hội quán
- Phúc Đức Chính Thần (Thổ Địa / Thần Tài) — Thần cai quản đất đai, tài lộc. Phối thờ ở ban tả/hữu
Hội quán Tuệ Thành có mấy bàn thờ?
6 ban thờ chính.
- Tiền điện (Ban Thiên Thừa / Môn Thần) — Khu vực tiếp cận đầu tiên sau cổng vào, thờ các vị hộ pháp, thổ địa dẫn đường
- Trung điện — Nơi đặt bộ lư hương đồng đúc niên đại Quang Tự thứ 12 (1886), không gian chuyển tiếp vào chính điện
- Chính điện - Ban thờ Thiên Hậu Thánh Mẫu — Gian trung tâm hậu điện đặt tượng Thiên Hậu Thánh Mẫu bằng gỗ tạc nguyên khối, hai bên có nhị vị trợ thủ Thiên Lý Nhãn và Thuận Phong Nhĩ
- Ban thờ Kim Hoa Nương Nương — Nằm phía bên hữu (phải) chính điện, phối thờ 12 Bà Mụ
- Ban thờ Long Mẫu Nương Nương — Nằm phía bên tả (trái) chính điện
- Các ban phối tự (Quan Thánh Đế Quân, Phúc Đức Chính Thần) — Bố trí dọc hai bên tả hữu trục đông - tây
Lễ hội chính của Hội quán Tuệ Thành vào thời điểm nào?
Ngày 23 tháng 3 âm lịch — Đại lễ vía Thiên Hậu Thánh Mẫu, tổ chức các nghi thức rước tượng kiệu xuất du (tùy năm), tế lễ truyền thống, múa lân sư rồng và phát lộc vía cho cộng đồng người Hoa và du khách.
Kinh nghiệm hành lễ
Cách sắm lễ: Lễ vật thông thường gồm hương, đèn cầy (nến), hoa tươi, hoa quả ngũ sắc, bánh ngọt, trà, nước tinh khiết. Một số người dâng heo quay, xôi gấc, bánh bao hình quả đào theo phong tục người Hoa. Có thể mua nhang vòng (nhang xoắn ốc) treo trên trần kèm giấy điều ghi nguyện ước.
Cách dâng lễ: Dâng lễ từ tiền điện vào chính điện. Thắp hương theo số que quy định của hội quán (thường khuyến cáo mỗi bát hương cắm 1 que để tránh ngột khạt khói), giữ trật tự và trang nghiêm nơi tôn nghiêm. Nhang vòng được nhân viên nhà chùa hỗ trợ châm và treo lên dây cao ở giếng trời.
Cách hạ lễ: Sau khi tàn một tuần hương, vái tạ xin phép hóa sớ/tiền vàng mã tại lò hóa vàng riêng ngoài sân. Xin lộc bánh trái mang về thụ hưởng, không để đồ thừa bừa bãi tại điện thờ.
Văn khấn tham khảo
Văn khấn tham khảo chung theo loại hình tín ngưỡng, không phải văn bản chính thức của di tích.
Nam mô A Di Đà Phật (3 lần). Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương. Con kính lạy Thiên Hậu Thánh Mẫu nương nương vị tiền, chư vị Tôn thần phối hưởng nơi Hội quán Tuệ Thành. Tín chủ (chúng) con là: ... Ngụ tại: ... Hôm nay ngày ... tháng ... năm ..., tín chủ con chí tâm thành kính, sắm sửa hương hoa lễ vật dâng trước án tiền. Cúi xin Đức Bà cùng chư vị Tôn thần đoái thương soi xét, chứng giám lòng thành, gia ân phù hộ độ trì cho toàn gia được an khang thịnh vượng, xuất hành bình an, vạn sự hanh thông, tai ách tiêu trừ. Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì. Nam mô A Di Đà Phật (3 lần).
Thông tin tổng quan
Là một trong những trung tâm sinh hoạt tín ngưỡng và cộng đồng lâu đời nhất của người Hoa gốc Quảng Đông tại vùng đất Chợ Lớn (Sài Gòn - Gia Định), lưu giữ kho tàng đồ sộ về nghệ thuật chạm khắc gỗ, gốm Cây Mai và bia ký Hán Nôm.
Năm khởi dựng: Khoảng năm 1760
Kiến trúc: Kiến trúc theo bố cục chữ 'Tam' hoặc chữ 'Khẩu' đặc trưng của hội quán Quảng Đông, gồm tiền điện, trung điện và hậu điện ngăn cách bởi các thiên tỉnh (giếng trời) đón ánh sáng tự nhiên. Mái ngói lợp lưu ly với hệ thống phù điêu gốm Cây Mai tinh xảo mô tả các tích tuồng cổ điển, cùng các vì kèo gỗ chạm trổ kênh bong sơn son thếp vàng.
Xếp hạng di tích: Được xếp hạng Di tích Kiến trúc Nghệ thuật cấp Quốc gia theo Quyết định số 43-VH/QĐ ngày 07/01/1993 của Bộ Văn hóa - Thông tin.