Hội quán Tam Sơn
Đền · Thành phố Hồ Chí Minh
Nội dung tổng quan bên dưới đang chờ biên tập viên kiểm chứng lại với nguồn xác thực — tham khảo, chưa đảm bảo chính xác 100%.
Hội quán Tam Sơn (còn gọi là chùa Tam Sơn) tọa lạc tại đường Triệu Quang Phục, Quận 5, TP.HCM, do cộng đồng người Hoa gốc Phúc Châu xây dựng vào khoảng nửa đầu thế kỷ XIX. Nơi đây thờ chính Thiên Hậu Thánh Mẫu và đặc biệt nổi tiếng trong đời sống tín ngưỡng Chợ Lớn với gian thờ Kim Huê Thánh Mẫu cùng Thập Nhị Bà Mụ, gắn liền với tập tục cầu tự và bảo trợ trẻ thơ. Công trình mang giá trị kiến trúc nghệ thuật tiêu biểu của di tích người Hoa vùng Nam Bộ và đã được xếp hạng Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp Thành phố năm 2002.
Hội quán Tam Sơn ở đâu?
118, Đường Triệu Quang Phục, Thành phố Hồ Chí Minh.
Tọa độ: 10.7525427, 106.6616809
Tọa lạc tại số 118 đường Triệu Quang Phục, Phường 11, Quận 5, TP.HCM. Từ trung tâm Quận 1 (khu vực chợ Bến Thành), di chuyển theo đường Trần Hưng Đạo hướng về Chợ Lớn khoảng 5,5 km (mất khoảng 15 - 20 phút bằng xe máy hoặc ô tô), sau đó rẽ phải vào đường Châu Văn Liêm, tiếp tục rẽ vào đường Nguyễn Trãi rồi sang Triệu Quang Phục. Xe máy có thể gửi tại cổng hội quán hoặc các điểm giữ xe lân cận.
Hội quán Tam Sơn thờ ai?
- Kim Huê Thánh Mẫu (Kim Hoa Nương Nương) — Thần chủ về thai sản và bảo trợ trẻ nhỏ theo tín ngưỡng dân gian Phúc Kiến/Phúc Châu. Là đối tượng phối thờ quan trọng nhất thu hút đông đảo tín đồ đến cầu tự và cầu bình an cho con trẻ.
- Thiên Hậu Thánh Mẫu (Mã Tổ) — Thần bảo trợ sông nước và người đi biển. Được phụng thờ chính tại gian tiền điện/chính điện theo thông lệ hội quán người Hoa.
- Phước Đức Chính Thần (Thần Tài/Thổ Địa) — Thần bảo trợ đất đai, tài lộc. Phối thờ bên gian tả/hữu.
- Thập Nhị Bà Mụ — Mười hai vị nữ thần nặn hình hài và chăm sóc đứa trẻ. Thờ phụng kèm bên cạnh bàn thờ Kim Huê Thánh Mẫu.
Hội quán Tam Sơn có mấy bàn thờ?
4 ban thờ chính.
- Ban Thiên Hậu Thánh Mẫu — Nằm ở vị trí trung tâm của gian chính điện.
- Ban Kim Huê Thánh Mẫu và Thập Nhị Bà Mụ — Nằm ở gian tả điện (bên trái chính điện), nơi người dân thường đến cúng cầu con, cầu sức khỏe cho trẻ nhỏ.
- Ban Phước Đức Chính Thần — Nằm ở gian hữu điện (bên phải chính điện), thờ thần Thổ Địa tài lộc.
- Ban Quan Thánh Đế Quân / Phật Bà Quan Âm — Phối thờ tại các khám thờ phụ và hậu điện.
Lễ hội chính của Hội quán Tam Sơn vào thời điểm nào?
17 tháng Giêng và 23 tháng 3 âm lịch — Ngày 17 tháng Giêng là ngày vía Kim Huê Thánh Mẫu, thu hút đông đảo người dân đến xin lộc, tạ lễ và cầu tự. Ngày 23 tháng 3 âm lịch là đại lễ vía Thiên Hậu Thánh Mẫu theo thông lệ cộng đồng người Hoa.
Kinh nghiệm hành lễ
Cách sắm lễ: Lễ vật thường gồm nhang đèn, dầu ăn châm đèn, hoa tươi, quả tươi (cam, táo), trầu cau, bánh kẹo. Những người đến cầu con hoặc tạ ơn Kim Huê Thánh Mẫu thường chuẩn bị thêm lễ vật đặc trưng như hoa sen/hoa cúc, hài giấy, gương lược hoặc đồ chơi tượng trưng cho trẻ nhỏ.
Cách dâng lễ: Thắp hương tại lư hương ngoài sân/thiên tỉnh trước, sau đó lần lượt vào chính điện lễ Thiên Hậu Thánh Mẫu, rồi sang ban Kim Huê Thánh Mẫu và Phước Đức Chính Thần. Giữ trật tự, trang phục kín đáo lịch sự, tuân theo quy định về số lượng nén hương để tránh ngột ngạt trong không gian kín.
Cách hạ lễ: Chờ tàn tuần nhang mới vái tạ và hạ lễ. Vàng mã đem đốt đúng nơi quy định tại lò hóa vàng ngoài sân. Hoa quả, bánh kẹo mang về gia đình thụ lộc.
Văn khấn tham khảo
Văn khấn tham khảo chung theo loại hình tín ngưỡng, không phải văn bản chính thức của di tích.
Nam mô A Di Đà Phật (3 lần). Con kính lạy Chín phương Trời, Mười phương Chư Phật, Chư Phật Mười phương. Con kính lạy Kim Huê Thánh Mẫu, Thập Nhị Hoa Bà, chư vị Tôn thần cai quản nơi này. Hôm nay là ngày... tháng... năm... Tín chủ con là... ngụ tại... Cùng toàn thể gia quyến thành tâm sắm sửa hương hoa lễ vật, dâng lên trước án. Kính xin chư vị Thần linh chứng giám, phù hộ độ trì cho gia đạo bình an, sinh sôi thuận hòa, con cháu mạnh khỏe, vạn sự hanh thông. Chúng con lễ bạc tâm thành, cúi xin chứng giám. Nam mô A Di Đà Phật.
Thông tin tổng quan
Hội quán do nhóm di dân người Hoa gốc Phúc Châu (Phước Châu) xây dựng, vừa là nơi sinh hoạt cộng đồng vừa là trung tâm tín ngưỡng thờ Mẫu đặc sắc tại vùng Chợ Lớn.
Năm khởi dựng: Khoảng năm 1839 (thời vua Minh Mạng)
Kiến trúc: Kiến trúc dạng chữ 'Tam' gồm tiền điện, trung điện và hậu điện, có giếng trời (thiên tỉnh) đón sáng và thông gió. Mái lợp ngói âm dương với bờ nóc gắn phù điêu gốm trang trí tích xưa, bên trong có nhiều cột gỗ, hoành phi, bao lam chạm khắc tinh xảo mang phong cách mỹ thuật Nam Hoa thế kỷ XIX.
Xếp hạng di tích: Được UBND Thành phố Hồ Chí Minh xếp hạng là Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp Thành phố theo Quyết định số 135/2002/QĐ-UB ngày 21/11/2002.