Hội quán Quỳnh Phủ
Đền · Thành phố Hồ Chí Minh
Nội dung tổng quan bên dưới đang chờ biên tập viên kiểm chứng lại với nguồn xác thực — tham khảo, chưa đảm bảo chính xác 100%.
Hội quán Quỳnh Phủ (thường gọi là Chùa Bà Hải Nam) tọa lạc tại số 276 đường Trần Hưng Đạo, Quận 5, TP.HCM, là công trình tín ngưỡng do cộng đồng di dân gốc Hải Nam (Trung Quốc) khởi dựng vào khoảng nửa đầu thế kỷ 19. Nơi đây thờ chính Thiên Hậu Thánh Mẫu cùng Thủy Long Thánh Mẫu và Chiêu Ứng Công (108 vị thương nhân tử nạn oan trên biển). Công trình nổi bật với nghệ thuật điêu khắc gỗ tinh tế và kiến trúc đền miếu Chợ Lớn đặc thù, đã được xếp hạng Di tích Kiến trúc Nghệ thuật cấp Quốc gia năm 2001.
Hội quán Quỳnh Phủ ở đâu?
276, Đường Trần Hưng Ðạo, Thành phố Hồ Chí Minh.
Tọa độ: 10.7525951, 106.6633431
Nằm trên trục đường Trần Hưng Đạo (đoạn thuộc Quận 5, khu vực Chợ Lớn), cách chợ Bến Thành khoảng 5 km về phía Tây. Du khách có thể di chuyển bằng ô tô, xe máy hoặc các tuyến xe buýt công cộng (như tuyến 01, 56) dừng gần khu vực đường Châu Văn Liêm - Hải Thượng Lãn Ông, sau đó đi bộ một đoạn ngắn vào hội quán.
Hội quán Quỳnh Phủ thờ ai?
- Thiên Hậu Thánh Mẫu — Chủ thần. Vị thần bảo trợ cư dân vùng biển và người đi biển, được cộng đồng người Hoa gốc Hải Nam tôn kính phụng thờ.
- Thủy Long Thánh Mẫu — Phối thờ. Thần quản lý sông nước, bảo hộ cho cuộc sống an lành trên các chuyến hải hành.
- Chiêu Ứng Công (108 Anh liệt) — Phối thờ. Tín ngưỡng đặc thù của người Hải Nam, tưởng niệm 108 thương nhân đồng hương tử nạn oan khốc trên biển vào thế kỷ 19.
Hội quán Quỳnh Phủ có mấy bàn thờ?
4 ban thờ chính.
- Bàn thờ Thiên (Thiên Phụ / Tiền điện) — Bàn thờ đặt tại gian tiền điện, nghinh tiếp đất trời trước khi tiến vào chính điện.
- Ban Thiên Hậu Thánh Mẫu (Chính điện) — Nằm ở trung tâm gian chính điện, đặt tượng Thiên Hậu Thánh Mẫu uy nghiêm cùng các tượng thị giả.
- Ban Thủy Long Thánh Mẫu — Thờ Bà Thủy Tề / Thủy Long Thánh Mẫu, thường bố trí bên cạnh gian chính điện.
- Ban Chiêu Ứng Công (Tiền hiền / 108 Anh liệt) — Gian thờ các bậc tiền bối và 108 nghĩa sĩ người Hải Nam tử nạn trên biển.
Lễ hội chính của Hội quán Quỳnh Phủ vào thời điểm nào?
Ngày 23 tháng 3 âm lịch — Đại lễ Vía Thiên Hậu Thánh Mẫu với các nghi thức cúng tế truyền thống của người Hải Nam; ngoài ra còn có ngày tưởng niệm 108 Anh liệt (Chiêu Ứng Công) vào rằm tháng 10 âm lịch.
Kinh nghiệm hành lễ
Cách sắm lễ: Lễ vật thông thường gồm hương, đèn cầy (nến), hoa tươi, quả tươi (ngũ quả), trà, nước lọc, bánh ngọt hoặc các món lễ mặn tùy theo tập tục (heo quay, gà luộc, bánh bao đào). Tùy tâm biện lễ thanh tịnh, không bắt buộc mâm cao cỗ đầy.
Cách dâng lễ: Thực hiện dâng hương theo thứ tự từ Bàn Thiên ở sân/tiền điện vào đến Chính điện thờ Thiên Hậu Thánh Mẫu, sau đó lần lượt vái lạy các ban phối thờ tả hữu (Thủy Long Thánh Mẫu, Chiêu Ứng Công). Giữ thái độ trang nghiêm, ăn mặc lịch sự, đi nhẹ nói khẽ trong khuôn viên hội quán.
Cách hạ lễ: Sau khi tuần hương cháy tàn (hoặc tối thiểu 2/3 nén hương), vái lạy tạ lễ trước từng ban, xin phép thu hồi lễ phẩm (hoa quả, bánh trái) mang về thụ lộc; các loại vàng mã (nếu có) đem hóa tại lò hóa vàng riêng theo quy định của ban quản lý di tích.
Văn khấn tham khảo
Văn khấn tham khảo chung theo loại hình tín ngưỡng, không phải văn bản chính thức của di tích.
Nam mô A Di Đà Phật (3 lần). Con kính lạy Chín phương Trời, Mười phương Chư Phật, Chư Phật Mười phương. Con kính lạy Thiên Hậu Thánh Mẫu, Thủy Long Thánh Mẫu cùng chư vị tôn thần cai quản linh từ. Tín chủ con là: ... ngụ tại: ... Hôm nay ngày lành tháng tốt, tín chủ con thành tâm sửa biện hương hoa đăng trà quả phẩm, thắp nén tâm hương dâng lên trước án. Kính xin chư vị thần thánh giáng lâm chứng giám, phù hộ độ trì cho gia quyến bình an, sở cầu như ý, sở nguyện tòng tâm, công việc hanh thông, buôn may bán đắt, thân tâm thường lạc. Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin lượng cả bao dung chứng giám. Nam mô A Di Đà Phật (3 lần).
Thông tin tổng quan
Là một trong những trung tâm sinh hoạt tín ngưỡng và văn hóa cộng đồng quan trọng nhất của người Hoa nhóm ngôn ngữ Hải Nam tại vùng đất Sài Gòn - Chợ Lớn; minh chứng cho lịch sử định cư và giao lưu văn hóa tại Nam Bộ.
Năm khởi dựng: Nửa đầu thế kỷ 19 (khoảng năm 1823)
Kiến trúc: Xây dựng theo phong cách đền miếu truyền thống Trung Hoa với bình đồ dạng chữ Tam (gồm tiền điện, trung điện và chính điện), mái lợp ngói âm dương, các chi tiết điêu khắc gỗ tinh xảo, hệ thống bao lam, liễn đối thếp vàng sơn son lộng lẫy đặc trưng mỹ thuật Hải Nam.
Xếp hạng di tích: Được Bộ Văn hóa - Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) công nhận là Di tích Kiến trúc Nghệ thuật cấp Quốc gia theo Quyết định số 288/QĐ-BVHTT ngày 28/12/2001.