Hội quán Nghĩa An
Đền · Thành phố Hồ Chí Minh
Nội dung tổng quan bên dưới đang chờ biên tập viên kiểm chứng lại với nguồn xác thực — tham khảo, chưa đảm bảo chính xác 100%.
Hội quán Nghĩa An (Chùa Ông) tọa lạc tại số 678 đường Nguyễn Trãi, Phường 11, Quận 5, TP.HCM, là công trình tín ngưỡng do cộng đồng người Hoa gốc Triều Châu xây dựng từ thế kỷ XIX. Hội quán chủ yếu phụng thờ Quan Thánh Đế Quân (Quan Công), Thiên Hậu Thánh Mẫu và Phúc Đức Chính Thần. Nổi bật với nghệ thuật kiến trúc, điêu khắc gỗ tinh xảo và các tượng gốm trang trí đặc trưng vùng Lạc Dương - Triều Châu, nơi đây được công nhận là Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia năm 1993.
Hội quán Nghĩa An ở đâu?
678, Đường Nguyễn Trãi, Thành phố Hồ Chí Minh.
Tọa độ: 10.7536741, 106.6621207
Hội quán nằm trên đường Nguyễn Trãi, thuộc khu vực Chợ Lớn (Quận 5), cách trung tâm Quận 1 (khu vực Bến Thành) khoảng 6 km về phía Tây Nam. Di chuyển bằng xe máy hoặc ô tô mất khoảng 15-20 phút theo trục đường Trần Hưng Đạo hoặc Nguyễn Trãi. Có thể sử dụng các tuyến xe buýt công cộng đi qua trục Nguyễn Trãi - Hồng Bàng (như tuyến số 01, 56, 68).
Hội quán Nghĩa An thờ ai?
- Quan Thánh Đế Quân (Quan Vũ) — Thần chủ / Vị thần bảo trợ chính. Biểu trưng cho lòng trung nghĩa, tín nghĩa; được cộng đồng người Tiều (Triều Châu) tôn kính và thờ phụng làm thần bảo trợ thương mại, gia đạo.
- Thiên Hậu Thánh Mẫu — Nữ thần bảo trợ sông biển, phù hộ bình an. Thờ phối hưởng theo truyền thống tín ngưỡng của người Hoa vùng duyên hải.
- Phúc Đức Chính Thần (Thần Tài / Thổ Địa) — Thần tài lộc, thổ địa cai quản trật tự khu vực. Được phối tự phổ biến trong các cơ sở tín ngưỡng của cộng đồng người Hoa.
- Mã Đầu Tướng Quân và ngựa Xích Thố — Thần tướng trông nom tuấn mã của Quan Công. Phối tự tại khuôn viên tả điện; người viếng thường có tập tục chui qua bụng ngựa hoặc rung chuông lục lạc để cầu may mắn, giải trừ bệnh tật.
Hội quán Nghĩa An có mấy bàn thờ?
5 ban thờ chính.
- Thiên Bàn (Bàn thờ Trời / Ngọc Hoàng) — Đặt ngoài tiền sảnh đón ánh sáng tự nhiên, thắp nhang đầu tiên trước khi vào điện thờ.
- Chính điện - Ban thờ Quan Thánh Đế Quân — Gian giữa uy nghiêm, tôn trí tượng Quan Vũ cùng tả hữu thị giả Quan Bình và Châu Xương.
- Ban thờ Thiên Hậu Thánh Mẫu — Phối tự bên tả hoặc hữu chính điện.
- Ban thờ Phúc Đức Chính Thần — Phối tự bên cạnh khu vực chính điện.
- Ban thờ Mã Đầu Tướng Quân và Ngựa Xích Thố — Bố trí tại gian bên cạnh, nơi người dân thực hiện các tập tục cầu an đặc trưng.
Lễ hội chính của Hội quán Nghĩa An vào thời điểm nào?
Ngày 24 tháng 6 và Tết Nguyên Tiêu (Rằm tháng Giêng) — Đại lễ vía Quan Thánh Đế Quân cử hành trang trọng vào ngày 24 tháng 6 âm lịch; ngoài ra dịp Rằm tháng Giêng thu hút đông đảo khách thập phương đến dâng hương, mượn lộc, trả lễ đầu năm.
Kinh nghiệm hành lễ
Cách sắm lễ: Lễ vật thông thường gồm hoa tươi (hoa cúc, hoa huệ), ngũ quả, nhang đèn, bánh ngọt, trà sen. Một số người đi lễ tạ có thể dâng thêm hương vòng lớn treo trần miếu hoặc lễ mặn (heo quay, gà luộc) theo phong tục dân gian.
Cách dâng lễ: Thắp hương tại Thiên Bàn phía ngoài trước, sau đó tiến vào chính điện dâng hương Quan Công, tiếp tục hành lễ các ban thờ Thiên Hậu, Phúc Đức Chính Thần và bàn thờ ngựa Xích Thố. Giữ trật tự, trang phục kín đáo lịch sự.
Cách hạ lễ: Chờ tàn tuần nhang mới xin hạ lễ; tiền vàng mã (nếu có chuẩn bị) đem hóa tại lò hóa vàng riêng của hội quán; lộc hoa quả mang về thụ hưởng hoặc chia cho gia đình.
Văn khấn tham khảo
Văn khấn tham khảo chung theo loại hình tín ngưỡng, không phải văn bản chính thức của di tích.
Văn khấn Quan Thánh Đế Quân (tham khảo chung): Nam mô A Di Đà Phật (3 lần). Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương. Kính lạy Hoàng Thiên Hậu Thổ chư vị Tôn thần. Kính lạy ngài Bản cảnh Thành hoàng, ngài Bản xứ Thổ địa, ngài Bản gia Táo quân cùng chư vị Tôn thần. Con kính lạy Quan Thánh Đế Quân, Chư vị Hộ pháp tôn thần, Quan Bình Thái tử, Chu Thương Tướng quân. Tín chủ (chúng) con là: ... Ngụ tại: ... Hôm nay là ngày ... tháng ... năm ..., tín chủ con thành tâm sắm sửa hương hoa lễ vật, kim ngân trà quả, thắp nén tâm hương dâng lên trước án. Kính mời ngài Quan Thánh Đế Quân và chư vị tôn thần lai lâm hiến hưởng. Cúi xin các ngài phù hộ độ trì cho gia quyến chúng con bình an khang thái, sở cầu như ý, làm ăn thuận lợi, tâm tính chính trực quang minh. Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin chứng giám. Nam mô A Di Đà Phật (3 lần).
Thông tin tổng quan
Hội quán Nghĩa An (còn gọi là Miếu Quan Đế hay Chùa Ông) là trung tâm sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng truyền thống của cộng đồng người Hoa gốc Triều Châu tại khu vực Chợ Lớn. Công trình là minh chứng lịch sử cho quá trình cộng cư và giao lưu văn hóa giữa các nhóm cư dân tại Nam Bộ.
Năm khởi dựng: Đầu thế kỷ XIX (khoảng trước năm 1866)
Kiến trúc: Kiến trúc tổng thể theo phong cách Triều Châu với kết cấu chữ 'Khẩu' hoặc chữ 'Tam', mái ngói âm dương nhiều tầng chồng diềm, diềm mái gắn phù điêu sành sứ men màu (gốm Cây Mai). Nội thất có hệ thống vì kèo gỗ chạm trổ tinh xảo thếp vàng, hoành phi câu đối sơn son, và những bức phù điêu miêu tả điển tích xưa.
Xếp hạng di tích: Được Bộ Văn hóa - Thông tin xếp hạng là Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia theo Quyết định số 43-VH/QĐ ngày 07 tháng 01 năm 1993.