Nhà thờ tổ nghề kim hoàn
Chùa · Thành phố Huế
Nội dung tổng quan bên dưới đang chờ biên tập viên kiểm chứng lại với nguồn xác thực — tham khảo, chưa đảm bảo chính xác 100%.
Nhà thờ Tổ nghề kim hoàn (còn gọi là Kim Hoàn Lương Nghệ Quán) tọa lạc tại số 5 đường Chùa Ông, phường Gia Hội, TP Huế. Đây là nơi thờ phụng hai vị Khai tổ ngành kim hoàn Việt Nam là Đệ nhất Tổ sư Cao Đình Độ và con trai là Đệ nhị Tổ sư Cao Đình Hương, cùng các bậc tiền nhân có công khai sáng và phát triển nghề chạm vàng bạc truyền thống. Di tích được xây dựng theo lối kiến trúc nhà rường cổ kính đặc trưng xứ Huế và đã được xếp hạng Di tích Lịch sử - Văn hóa cấp Quốc gia từ năm 1990.
Nhà thờ tổ nghề kim hoàn ở đâu?
5, Chùa Ông, Thành phố Huế.
Tọa độ: 16.4785096, 107.5870678
Nằm tại số 5 đường Chùa Ông, thuộc khu phố cổ Gia Hội, phường Gia Hội, thành phố Huế. Từ trung tâm bờ Nam (khu vực cầu Tràng Tiền), di chuyển qua cầu Tràng Tiền hoặc cầu Phú Xuân sang bờ Bắc, rẽ phải vào đường Trần Hưng Đạo, qua cầu Gia Hội vào đường Chi Lăng rồi rẽ vào đường Chùa Ông. Quãng đường khoảng 2,5 - 3 km, mất khoảng 5 - 10 phút di chuyển bằng xe máy hoặc ô tô.
Nhà thờ tổ nghề kim hoàn thờ ai?
- Cao Đình Độ (1744 - 1810) — Đệ nhất Tổ sư nghề kim hoàn Việt Nam. Quê gốc làng Cẩm Tú, huyện Cẩm Thủy, Thanh Hóa; vào Thuận Hóa lập nghiệp và phát triển nghề kim hoàn, được triều đình nhà Nguyễn phong sắc và giao chức quan phụ trách ngành ngân tượng
- Cao Đình Hương (1773 - 1821) — Đệ nhị Tổ sư nghề kim hoàn. Con trai cụ Cao Đình Độ, người kế nghiệp xuất sắc và có công truyền dạy, mở rộng nghề kim hoàn từ kinh đô Huế lan tỏa vào các tỉnh phía Nam
- Tiền hiền, hậu hiền ngành kim hoàn — Các bậc tiền bối đồng nghiệp. Các nghệ nhân, thợ bạc có công vun đắp, duy trì phường hội và gìn giữ tinh hoa nghề truyền thống qua nhiều thế hệ
Nhà thờ tổ nghề kim hoàn có mấy bàn thờ?
3 ban thờ chính.
- Tiền tế / Bàn thờ Tiền vãng — Nằm ở gian phía trước, thờ các bậc tiền bối, thợ kim hoàn tiền bối đã qua đời.
- Chính điện - Án thờ Nhị vị Tổ sư — Vị trí trung tâm hậu cung, đặt bài vị và linh vị của cụ Cao Đình Độ và cụ Cao Đình Hương cùng các sắc phong của triều Nguyễn.
- Tả ban và Hữu ban — Hai bên chính điện, phối thờ các bậc tiền hiền, hậu hiền và những người có công đóng góp xây dựng bản hội.
Lễ hội chính của Nhà thờ tổ nghề kim hoàn vào thời điểm nào?
27 tháng 2 — Lễ tế Tổ nghề kim hoàn (ngày giỗ Đệ nhất Tổ sư Cao Đình Độ); ngoài ra ngày 7 tháng 2 âm lịch cũng tổ chức lễ tưởng niệm Đệ nhị Tổ sư Cao Đình Hương. Nghi lễ được tổ chức trang nghiêm theo điển lễ cổ truyền xứ Huế với sự tham gia của các nghệ nhân, hội viên kim hoàn từ Thừa Thiên Huế và nhiều tỉnh thành.
Kinh nghiệm hành lễ
Cách sắm lễ: Lễ vật thường gồm: hương, đèn cầy (nến), hoa tươi, quả tươi (ngũ quả), trầu cau, trà, rượu, bánh mứt truyền thống xứ Huế, xôi chè hoặc cỗ mặn thanh tịnh (trong các dịp lễ giỗ chính). Thợ kim hoàn thường kiêng kỵ dâng những lễ vật phẩm chất kém hoặc đồ kim hoàn giả mã.
Cách dâng lễ: Dâng lễ theo thứ tự từ ngoài vào trong: thắp hương bái tạ bàn thờ tiền tế trước, sau đó tiến vào chính điện dâng hương kính bái Nhị vị Tổ sư và chư tiền hiền; giữ tâm thế trang nghiêm, y phục chỉnh tề phù hợp với không gian từ đường tín ngưỡng.
Cách hạ lễ: Sau khi hết tuần hương, vái tạ xin hạ lễ. Tiền vàng (nếu có) đem hóa tại nơi quy định; lộc dâng cúng được chia cho người hành lễ hoặc con cháu trong hội nghề thụ hưởng để lấy may mắn trong công việc.
Văn khấn tham khảo
Văn khấn tham khảo chung theo loại hình tín ngưỡng, không phải văn bản chính thức của di tích.
Nam mô A Di Đà Phật (3 lần). Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương. Con kính lạy Hoàng thiên Hậu Thổ chư vị Tôn thần. Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành hoàng, ngài Bản xứ Thổ địa, ngài Bản gia Táo quân cùng chư vị Tôn thần. Con kính lạy Đệ nhất Tổ sư họ Cao hiệu Đình Độ, Đệ nhị Tổ sư Cao Đình Hương, cùng chư vị Tiền hiền, Hậu hiền nghệ nhân khai sáng và lưu truyền nghề kim hoàn. Tín chủ (chúng) con là:... Ngụ tại:... Hôm nay là ngày... tháng... năm... Tín chủ con thành tâm sắm sửa hương hoa lễ vật, dâng lên trước án. Kính cẩn tâu trình: Nhờ ơn đức chư Tổ soi đường chỉ lối, phù trì cho toàn thể gia đạo, phường hội nghề kim hoàn được bình an, trí tuệ minh mẫn, tay nghề tinh tấn, công việc thuận buồm xuôi gió, sản phẩm làm ra giữ tròn chữ tín, rạng danh nghiệp tổ. Cúi xin Chư Tổ thấu cảm tấc thành, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật, che chở độ trì cho tín chủ chúng con sở cầu như ý, sở nguyện tòng tâm. Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì. Nam mô A Di Đà Phật (3 lần).
Thông tin tổng quan
Di tích thể hiện truyền thống 'uống nước nhớ nguồn' và tinh thần phường hội bền chặt của cộng đồng thợ kim hoàn Huế; là cái nôi gìn giữ di sản nghề chạm bạc, đúc vàng tinh xảo từng phục vụ cung đình triều Nguyễn.
Năm khởi dựng: Khoảng đầu thế kỷ 19 (năm 1814 - 1825); trùng tu lớn vào thời Khải Định (1924) và nhiều lần gia cố sau đó.
Kiến trúc: Kiến trúc dạng nhà rường truyền thống ba gian hai chái của xứ Huế, mái lợp ngói liệt, bờ nóc bờ quyết trang trí đề tài lưỡng long triều nguyệt hoặc tứ linh khảm sành sứ. Khung gỗ chạm trổ tinh xảo với hoa văn mang nét đặc trưng của bàn tay nghệ nhân chạm bạc.
Xếp hạng di tích: Xếp hạng Di tích Lịch sử - Văn hóa cấp Quốc gia theo Quyết định số 1444/QĐ-BT ngày 05/09/1990 của Bộ Văn hóa - Thông tin (bao gồm Nhà thờ tổ và khu lăng mộ nhị vị tổ sư họ Cao).